WWW.NEW.PDFM.RU
    -
 


ADAM FAOWSKI Instytut Filologii Wschodniosowiaskiej WYRAZY NIEJASNE W в ί ί ί XVXVIII . J. TYMCZENKI W latach ...

Studia Linguistica

Universitatis Iagellonicae Cracoviensis 124 (2007)

ADAM FAOWSKI

Instytut Filologii Wschodniosowiaskiej

WYRAZY NIEJASNE W в

ί ί ί XVXVIII .

J. TYMCZENKI

W latach 20022003 ukaza si wreszcie drukiem, po stu latach od daty swego

powstania, pierwszy w peni naukowy historyczny sownik jzyka ukraiskiego

(Tymczenko). Sownik by gotw ju w roku 1904 obejmowa okoo 1213 tysicy hase. Jego maszynopis o objtoci 2048 stron znajduje si obecnie w bibliotece Instytutu Jzykoznawstwa im. A. Potebni Instytutu Jzyka Ukraiskiego NAN Ukrainy. Baz rdow sownika stanowio 60 tysicy fiszek z cytatami wyekscerpowanymi z 34 zabytkw jzyka ukraiskiego XVXVIII wieku .

Jak pisze jeden z wydawcw sownika W. Nimczuk w Przedmowie ... . . . 쳿 . ϳ . , (947 .) () 1930 1932 . , 30- . 400 (ymczenko : 12) .

Z przytoczonego wyej fragmentu Przedmowy dowiadujemy si, e wskutek fatalnego zbiegu okolicznoci ukrainistyka jzykoznawcza zostaa na wiele lat pobawiona niezwykle wanego i uytecznego narzdzia pracy, jakim mgby si z pewnoci sta sownik J. Tymczenki, oczywicie, pod warunkiem, e zostaby ukoczony. Poniewa jednak wiato dzienne ujrza zaledwie tom pierwszy (do litery ), dlatego te do dnia dzisiejszego badacze historii jzyka ukraiskiego musz si zmaga z dotkliwymi trudnociami i niedogodnociami. DoAdam Faowski piero w drugiej poowie XX wieku sytuacja nieco si poprawia za spraw lwowskich jzykoznawcw, ktrzy najpierw pod kierunkiem L. Humeckiej uoyli dwutomowy Sownik jzyka staroukraiskiego XIVXV wieku (SSM), a nastpnie zaczli wydawa w zeszytach Sownik jzyka ukraiskiego XVI pierwszej poowy XVII w. (SUM XVIXVII). Dotychczas ukazao si 12 tomw (do koca litery ) .

Poniewa nie dysponujemy obecnie penym sownikiem historycznym jzyka ukraiskiego, zwaszcza takim, ktry obejmowaby materia XVIXVIII wieku, naley si zgodzi z twierdzeniem W. Nimczuka, e .  - - . , , (tame: 13) .

Haso sownikowe w teriaach skada si z nastpujcych elementw:

a) wyraz hasowy, b) adnotacja gramatyczna, c) odpowiednik leksykalny z innych jzykw w przypadku wyrazu obcego pochodzenia, d) tumaczenie rosyjskie, e) cytaty z zabytkw z uyciem danego wyrazu, f) skrt rda i datacja .

Na szczeglne podkrelenie zasuguje praca wydawcw sownika, zwaszcza W. Nimczuka, polegajca na uzupenieniu i poprawieniu w wielu miejscach autora Materiaw. Dotyczy to zarwno komentarzy etymologicznych, jak te tumacze wyrazw hasowych na jzyk rosyjski. atwo je odrni od komentarzy J. Tymczenki, gdy podawane s w nawiasach kwadratowych .





Dokadniejsza lektura sownika pozwolia mi zwrci uwag na liczne wypadki, kiedy to autor lub te wspczeni wydawcy sownika nie byli w stanie jednoznacznie ustali prawidowego znaczenia danego wyrazu (dlatego stawiaj po komentarzu znaczeniowym znak zapytania). Niekiedy wtpliwoci wywouj take tumaczenia rosyjskie nieoznaczone znakiem zapytania, albo te, chocia ju znacznie rzadziej, sposoby odczytania (identyfikacja) poszczeglnych hase .

Poza tym naley doda, e niemao wyrazw w ogle nie zostao objanionych .

W niniejszym artykule proponuj przyjrze si bliej tym niejasnym i tajemniczym wyrazom oraz znaczeniom w celu sprawdzenia, czy takimi s w rzeczywistoci, czy te istnieje moliwo ustalenia ich prawidowej formy i znaczenia, a jeli niektre uznane zostay za niejasne, to win za to naley w pierwszym rzdzie obarczy autora Materiaw, a take, w stopniu wcale nie mniejszym, wydawcw i redaktorw .

W celu zachowania wikszej jasnoci i czytelnoci wykadu proponuj cao omawianej leksyki podzieli na kilka grup w zalenoci od tego, pod jakim wzgldem wyrnione leksemy s nieprzejrzyste i niejednoznaczne, a take, w jaki sposb wspomniane cechy zostay zasygnalizowane przez autora oraz

redaktorw sownika:

Wyrazy niejasne w ... 81

1. Wyrazy nieprzejrzyste znaczeniowo (oznaczone pytajnikiem)

1.1. Wyrazy objanione poprawnie, co bezporednio lub porednio potwierdzaj dane innych dostpnych rde leksykograficznych jzykw wschodniosowiaskich lub polskiego

1. . /?/. [] . . 219. Por. stukr. (ESUM I:165) .

2. (powinno by: // A.F.) (. bge). (?). , , . . IV. 126 .

, . .. 9. Por. ros. .

(Vasmer I:

261) .

3. . [ (); , ?]. .

. I, 40 (1509). Por. ukr. dial. (ESUM I: 603) .

4. . (?). , . .. 39. Por. pol. zmaza polucja (SW VIII: 552) .

5. . [?]. . ... 61. Por .

pol. z trudna z trudem, nieatwo (SW VII: 125) .

6. . [, ?]. [ ] . . 228. Por. brus. dial. = , (ESBM IV: 256; TSBM IV: 541) .

7. . [. ?]. , ... . . .

1565, . 201. Por. ukr. dial.  (.) ( ) (ESUM III: 146) .

8. . (?). , , , . . 115. Por .

brus. (ESBM V: 275) .

9. . (?). , . . 114. Por. pol. lekkoduch czowiek lekkomylny, niepowany, nieodpowiedzialny .

10. . [, , ?]. . ... 2 . (1683). Por. ukr. , ;

(ESUM III: 206) .

11. . [, ?]. . ... 52. Por. stbrus. , , (), , , (HSBM XVII: 102; 109; 124) .

12. ֞. ? , . .

92. Por. ac. mantia (Sawin.: 263) .

13. . (?). [] , Adam Faowski . ... 45. 3. Por. stros. , -. (SRJ XIXVII 9: 44) .

14. ̞ײ. (?). . . , 85 (1535). Por. stbrus .

, , (HSBM XVII: 355) .

15. ̞ (powinno by: ̞). (?). [ ] . . . III, 83. Por. ukr. dial. , (SUM III: 484) .

16. . (?). [] , . .. 36. Por. stbrus. , (HSBM XVIII: 130). Podobnie: .

(Tymczenko I: 434) .

17. . [ , ?]. ͞ , , , , . . IV, 202. Por. (. nieszpor). (tame: 507) .

18. . (?). . . , 215 (..). Por. w tumaczeniu W Szewczuka na wspczesny jzyk ukraiski: (Szewczuk: 44) .

19. . (?). .

. I, 34 (1507). Zob. .

20. . (?). ... . .

IV, 263. Por. ukr. : . (Hrincz. : 75), take ros.

, (Dahl II:

596) .

21. . [ () ?]. []. . . . 72. Por. strus .

= ; , (Srezn. I: 557; II: 607), stbrus. ; (HSBM VII: 87); stukr. ; (SUM XVIXVII 7: 36) .

22. . [, ?] .

, , , , . . I, 279 (1598). Por. stbrus. (HSBM XXII: 28) .

23. . [ ?]. , . . 222. Por. stbrus. (HSBM XXII: 281) .

24. . (?). ʳ. . , 19 (1608). Por. pol. oprzysic zobowiza, obarczy przysig; zaprzysic (SW III: 817) .

Wyrazy niejasne w ... 83

25. O. [, ?]. , , , . .. .

50. Por. , , (ymczenko II: 63) .

26. Ğ. [, ?]. ... . . , 193 (1592). Por .

stros. . , , (SRJ XIXVII 14: 234235) .

27. . [ , ?]. . . I, 252 (1594). Por. stros. -., , , (SRJ XIXVII 14: 249250) .

28. . ; ? 70 . .. 354. Por. stros .

, (SRJ XIXVII 14: 280) .

29. . ()? , . ... 69. Por. stros .

() , : ... 12 , () , ..: (SRJ XIXVII 14: 252) .

30. . [ , , ?]. :

. ˞. 8. Por. brus. (ESBM IX: 89) .

31. . , (?). .

. . 5., por. ukr. dial. , , , , , (ESUM IV: 389) .

32. ž. [ ?]. [] . ˞. 20. Por. ukr. dial. (ESUM I: 408) .

33. . [ ?]. , , , . .. 1564, . 42. Por. pol. podcioek ciel podchowane, bukat (SW IV: 343), stros. (SRJ XVIXVII 16: 66) .

34. . [ ?]. . .. , 220. Por. [ ] (Tymczenko II, 502), stpol. stament, stamt, sztament, stamet, sztamet gatunek tkaniny wenianej, kamlot (SW VI: 387) .

35. Ͳ. [, , ?]. . .. 72. Por. stros. , , (SRJ XIXVII 17: 249) .

36. . [ , ?]. , . .. 1565, . 219. Por. ros. , , (Dahl III: 399), ros. dial. , (SRNG XXXI: 116) .

Adam Faowski

37. ž. [, ?]. , . ... (1696). Por. ukr. .

, (WTSSUM: 926) .

38. Ͳ. , (?). . .. 52. Por. stros. (SRJ XIXVII 20: 63) .

39. . (?). ʳ , , . . , 76 (1529). Por. stros. (SRJ XIXVII 20: 104) .

40. . [ ?]. ; 145, 8, 1. . . I, 152. Por. stros. ( .

.-. pukla) (SRJ XIXVII 21: 44) .

41. . (?). . . , 214 (1579). Por. ukr. , , , , . .; (WTSSUM: 1071) .

42. . ?. []. . 603. Por. pol. rozcz, rozczyna zacz, pocz, wszcz, zapocztkowa (SW V: 590) .

43. Ͳ. ? . .. II, 37. Por. pol .

dial. skadni skadany, zbierany (SW VI: 149) .

44. . [?]. [] . ... ( LXXIII, 153). Por. ukr. ;

; (Hrincz. IV: 257), , (tme: 276) .

45. . [ (raczej: A.F.) ? ?]. . . , 252 (1594). Por. . .

. . , 132 (1523) (Tymczenko II: 420) .

46. . (?). : , , . . IV, 112. Por. pol .

capa, czapa skra (szagryna), niem. Zapp (Brckner: 56) .

47. (). ?. . . I, 124 (1509). Por. strus. , , (Srezn. III: 1558) .

1.2. Wyrazy objanione bdnie lub nieprecyzyjnie, na co wskazuj dane z innych rde leksykograficznych

1. . [?]. , . . II, 132 (1523). Por. stukr .

, , (SUM XVIXVII 8:

167) .

Wyrazy niejasne w ... 85

2. ײ. [? , , .

]. . . , 145 (1558). Por. stbrus .

, , :

(HSBM IX: 76) .

3. . (?). : , . . , 15 (1444). Por. stbrus. , , , (HSBM XIV: 157) .

4. . (?). : 80, 13, 15. . . I. 141. Por. stbrus. , 곒: , , (HSBM XVI: 27) .

5. . [?]. , . . ., . 209 (1573). Por. stbrus. , , (HSBM XV: 131) .

6. . [, ?]. . 93. Proponowane znaczenie nawizuje do ros .

dial. (ESUM II: 476). Wydawca intermediw ukraiskich z XVIIXVIII wieku objania ten czasownik jako , (Interm.: 101), por. take w innym miejscu: (101). Por. te ukr. dial.

, , , g ts., g , , ; , , ; , ; , (ESUM I:

445); a , ; (tme II: 335) .

7. . (?). . . , 230 (..). Por. w tumaczeniu W. Szewczuka na wspczesny jzyk ukraiski: (Szewczuk: 67). Naleaoby zatem przyj znaczenie adny wygld .

8. . (, -). , , , . . , 62 (1522). Por. stbrus. , ࢒ (HSBM XVI: 335) .

9. . [?]. . . I, 15 (1444). Por. brus. ,  (HSBM XVII, 315). Lit. mezliava (Buyka: 200; ESBM VIII: 8) .

10. ͞. [?]. ?

? . 91 .

U wydawcy intermediw ukraiskich znajdujemy tumaczenie caej konstrukcji: , (Interm.:100) .

11. ̲. ? .

.. 32. Por. stros. (SRJ XIXVII 9:

178) .

Adam Faowski

12. . ? , [v] . .

. 11. Por. pol. modlarstwo bawochwalstwo (SPXVI 14: 543) .

13. . , (?). , ... . I, 113 (1541). Por. stbrus. , , , , , , , , (HSBM XX: 335; XXI: 71) .

14. . [, ?]. .

. , 26 (1500). Por. stbrus. = ³ , (HSBM XXI: 100; 138) .

15. (. obamek). (?). .

. I, 55 (1516). Por. stbrus. , , (HSBM XXI: 161) .

16. Ͳ. [ ?; ?]. ... ... . ... 15. Por. stros. . , , (SRJ XIXVII 12: 83; 86); stbrus. ; (HSBM XXI: 178) .

17. . (?). , . II, 212 . . Por. odpowiedni

urywek w tumaczeniu W. Szewczuka na wspczesny jzyk ukraiski:

, (Szewczuk:

39). Dalej wymieniane s take synonimy (, ), co wskazuje jednoznacznie na znaczenie czowiek z ostrzyon, podgolon gow. Por. take w innym miejscu: , (tme: 38) .

18. . [, ?]. [] , . ˞. 57. Por. stbrus. , (HSBM XXII: 150) .

19. . [?]. . II, 225 . . Por. w tumaczeniu na wspczesny jzyk ukraiski W. Szewczuka: , (Szewczuk: 59) .

20. . ?. , . .. 138. Por. stpol. (ojczyc) oczyc czonek rodu dziedziczcy spucizn po przodkach, spadkobierca, dziedzic (SStpol. IV: 547); ojcowic, ojczyc, ojczycz, ocic pan z panw, czonek znakomitego rodu, familiant, parentelat, patrycjusz (SW III: 725) .

21. . ? . .. 108. . ... (. LXXV, 469). Por. stpol. przewodnia konszachty, stosunki wystpne, porozumienia tajemne (SW V: 239) .

Wyrazy niejasne w ... 87

22. . (?). , , . . . 135 .

Por. pol. pokadanie noc polubna (SPXVI 26: 314), pokadziny cudzostwo, spkowanie, stosunek z kobiet (SW IV: 498) .

23. . [. ] (.. poklat). : , . .. 1571, . 213. Por. stpol. poklat 1 .

pcienne pokrycie wozu; wz kryty (SStpol. VI: 314) .

24. . [, ?]. . .. 1562, . 150. Por. pol. poradli radem poprzeorywa (SW IV: 696) .

25. . (?). . . , 252 (1594). Por. ukr. 1.ϳ . 2 .

̳ -;

, (WTSSUM: 901) .

26. I. (?). . . 25. Por. stpol. przyjemca kto przyjmuje kogo pod swoj opiek (Bak. II: 936); take stpol. obroca, defensor (SStpol.VII: 271) .

27. . (?), (?). , . I,

160. Por. stpol. przypcha uku, pungere, tu przenonie: przynagli, compellere, adducere, adigere (SStpol.VII: 312) .

28. . [ ?]. [] .

.. 1573, . 86. Por. pol. przyczkowy przym. od przyczek, przyczek szczyt ciany czelnej; krokwie szczytowe na wgach oparte (SW) .

29. Ǟ. . (?). , ... . .. 128 .

Por. csow. , szaracza (Znosko: 282) .

30. . [? . . przymiot , ]. , . . IV, . II, 97 (1545). Por. strus. , ( , , ) (SRJ XIXVII 19: 217) .

31. . [? ?]. . . ., . 208 (1585). Por. stros. : (SRJ XIXVII 21: 21) .

32. . . [ ].. .

. .. 23. Por. pol. rozrodzi si, rozradza si rozmnoy si biologicznie; rozpleni si, rozrosn si .

33. Ǟ. [ ?]. . . . 129. Por. stbrus. , (pol. rzdzik Buyka, 280, pol. rzd, rzdzik uprz koni, strj ich (Brckner: 474) .

Adam Faowski

34. Ҳ. ? , . ... 52. Por. pol. samotrzeci nalecy do grona trzech, jeden z trzech (SW VI: 25) .

35. . , (?). [] . . . 395. Por. stbrus. , , (pol. chdogi): (Buyka: 344). Naley czyta: = na posaniu chdogim, por. pol. chdogi czysty, schludny; adny, ozdobny (Bak. I: 130) .

36. . [, ?]. . II, 189 (1589). Por. stbrus. , (pol. szybinkowa Buyka: 362), pol. szybrynki, szebrynki, w 16 wieku kpiny (Brckner: 560), szebinka?: Wic si wszyscy z obiadu mego namiewaj, a swe gupie szebinki dworstwem nazywaj (SW VI: 598) .

37. . [?]. ... . I, 236 (1590). Por .

strus. , (Srezn. III: 1659) .

2. Wyrazy objanione nieprawidowo (nieopatrzone pytajnikiem)

1. . [. . . ]. , , , . . ., . 82 (1572). Por. brus. A , , , ; , (ESUM V: 38) .

2. . []. .

II, 192 (1592). Por. ukr. dial. , ros. dial. , brus. dial. , (ESUM IV: 312) .

3. . . . 160. Por. pol. podwika, podwiczka chustka aobna noszona w XIVXV wieku przez wdowy (Bak. II: 670) .

4. . [. . cembra, czamr , ]. . . IV, 122. Por. pol. czamar(k)a duga suknia zimowa duchownych, podszyta futrem (Bak. I: 214) .

3. Wyrazy w ogle pozbawione komentarza znaczeniowego w sowniku J. Tymczenki

1. , . [ ]. . .

. . IV, 281. Por. stukr. . (, ) (, ) (SUM XVIXVII 6: 31) .

Wyrazy niejasne w ... 89

2. ͞. , , . . I, 1 (1361). Por. ( ) (SSM XIVXV 1: 278) .

3. . .

.. 105. Por. stukr. , (SUM XVIXVII 11: 165) .

4. I. [?]. . . IV, 126. Por. ros .

, . , , (Vasmer II: 161), (XVII tame, 230) .

5. . ... . .. , 141. Por .

stbrus. , : .. .

(HSBM XV: 213) .

6. . Ğ .

. , 181 (1585). Por. stros. , (SJR XIXVII 8: 132) .

7. . Ҟ . [?] , , . .. 218. Por. stbrus. , , : x (HSBM XVI:

252) .

8. . [?]. . . ., . 23 (1648). Por .

sbrus. i brus. dial. , , , , 峒 (HSBM XVIII: 284; ESBM VII: 163) .

9. . [?]. [ ] , ; , , . . ., . 332 (1570). Por. brus .

, , (HSBM XVIII: 373), pol .

nadziak rodzaj czekana (Bak. II: 248) .

10. . [?]. . II, 212 . . W tumaczeniu na wspczesny jzyk ukraiski W. Szewczuka: (Szewczuk: 38) .

11. . [?]. . II, 215 . .

W tumaczeniu na wspczesny jzyk ukraiski W. Szewczuka:

... , (Szewczuk: 44). Znaczenie przymiotnika to , .

12. . [?]. , , , . . I, 33 (1507). Por. stbrus. (HSBM XXI: 223) .

13. . [?]. . . III,

72. Por. stpol. ozimek Grzda, zagon w ogrodzie z zimujcymi rolinami;

pol. dial. ozimek grzda, zagon wydzielony bruzdami (Bak. II: 473) .

14. . [?]. II, 225 . . W tumaczeniu na wspczesny jzyk ukraiski W. Szewczuka: , (49). Por. take strus. = ; ; (Srezn.: 1432) .

Adam Faowski

15. . [?]. , , . . 334. Por. csow. podobny pod wzgldem urodzenia (Znosko: 237) .

16. ў. [?]. , , . I, 72. Por. ukr. dial. , (EM IV: 535) .

17. . [?]. [] ... , .

. 216. Por. stros. : 40 , 24 (SRJ XIXVII 20: 58) .

18. . [?]. . . . 376. Por. pol. przyszacowa przykopa, przybliy w przykopach (SW V: 381), szacowa otacza szacami, okopywa;

przystawia, podstawia (tame: 564) .

19. . [?]. . . IV, . II, 212 (1545). Por. ros. dial .

, (SRNG XXXI: 116) .

20. . [?]. [] . . 226. Por. : [ ] 40 , 30 , (SRJ XIXVII 23: 16) .

21. ײ. // , . .. 114. Por. csow. , drzewo jaowcowe (Znosko: 313) .

22. . [?]. . II, 124 (1509). Por. ros. c , , (Dahl IV: 287) .

23. . [?]. , . ..146. Por. stros. :

, (SRJ XIXVII 27:

196) .

24. ў. [?]. , . . . 45. Por. csow. c siekiera, topr (Znosko: 306), a take w sowniku Sparwenfelda: : - = Caelum, scalprum, centrum, instrumentum quo vasa varii generis scalpuntu (Sparw. : 4456) .

25. . [?]. . . IV, 121 .

Por. pol. trawiasty, trawisty podobny do trawy. Kolor trawiasty (SW VII:

101) .

26. ײ. [?]. . . , 122 (1546). Por. ײ. ( .

uwiczy list). (Tymczenko II: 414) .

Wyrazy niejasne w ... 91

27. . [?]. ... [] 22 . . .

458. Zob. .

28. . [?]. ... . II, 214

. . Por. pol. szkort nierzdnica (Brckner: 549) .

29. . [?]. . . .

II, 118. Por. pol. stangierka, stengierka chustka kobieca na szyj zotem i srebrem przetykana (SW VI: 390) .

4. Wyrazy nieprawidowo odczytane

1. . . . . IV, . II, 14 (1545). Zamiast: (. planca). (por. Tymczeno I: 56) .

2. . . . . IV, .

II, 68 (1545). Zamiast: , por. stbrus. , (HSBM II: 51) .

3. ײ. [?]. , . . .87. Zamiast: , por. ukr. dial. (ESUM III: 314) .

4. . , .

.., .20 . (1576). Zamiast: (zob. ymczenko I: 368) .

5. . [? , ]. .

, , , . .., . 103 (1570).

Zamiast:

MAMPAM, por. stbrus. , , , , , (HSBM XVII: 253), pol .

membrana pergamin; dokument napisany na pergaminie (SStpol IV: 181) .

6. . , (?). . Zamiast: , por. stbrus. ; (HSBM XXI: 284) .

7. . [?]. . II, 242 (. .). Zamiast: , por. w tumaczeniu W. Szewczuka na wspczesny jzyk ukraiski: , , (Szewczuk: 86) .

8. ž. [ , ]. О , , . . , 37 (1508). Zamiast: ž, por. stros. (-) (SRJ XVIXVII 14: 218) .

9. . [?]. . I, 249 (1592). Zamiast: , por. stpol. sochaczki pl. tantum wolny targ na miso, take jatki (SStpol.VIII: 331) .

10. . [?]. 145, 8. . . I, 152. Zamiast:

Adam Faowski (zob. Tymczenko II: 257: 8) .

5. Wyrazy, ktrych znaczenie nie jest cakowicie jednoznaczne

5.1. Wyrazy, ktrych znaczenie zostao, prawdopodobnie, zinterpretowane prawidowo, aczkolwiek niemoliwe jest pene potwierdzenie powyszego zabiegu, gdy dostpne rda leksykograficzne nie dostarczaj wiarygodnych i wyczerpujcych danych na ten temat

1. , . , /?/. . . IV. 138. Por. take : [] , . . IV, 139 (ymczenko : 340) .

2. . , (?). . . II, 192 (1592) .

3. . (?). , . .. 101 .

4. . (?). . I, 108 (1470). Por. ukr. dial. , , ( : 212) .

5. . [ ?]. [ ] , , . . 219 .

6. . [?]. , , . . 586 .

7. . [?, . Quere , queren , querfelden ]. i , . . . II. 17 .

8. . [ ( )?]. , . . II, 192 (1592) .

9. . [, ?]. , . . IV, 112 .

10. . (?). . . III, 124 .

11. . [ ?]. . .. I, 29. Por. ukr .

dial. ; (SUM : 343) .

12. . [ ?]. ... ... . . . . 24 .

13. . [?]. ..., ... ... . .. 1565, . 59 .

Wyrazy niejasne w ... 93

14. . (?). , , [] . . II, 124 .

15. . [, ?]. , , , . .. .

50 .

16. , . [?]. [ ] , . ... 59 (1701) .

17. . [ -, -?] .

. .. 165 .

18. . [ ?]. , , . .. 1639, . 60 .

19. ײ. [ , , ?] . 2 .

20. . (?). . . 554 .

21. . [, ?]. . II, 81 (1633) .

22. . (?). [] , . . , 78 (1629) .

5.2. Wyrazy, co do ktrych jednoznaczna interpretacja formalna i znaczeniowa nie jest na obecnym etapie bada moliwa z uwagi na brak odpowiednich danych

1. . [ ?] .

, . .., . 115 (1570). Por. ukr. , (SUM : 458) .

2. . (?). , , , . . , 193 (1592). Por. stukr. (SUM XVI

XVII 11: 37) .

3. . [?]. v: , , . .

. 58 .

4. . [, ?]. . I, 252 (1594). Por. ukr. dial. (SUM II: 318) .

5. . [?]. [] i . . . 100 .

6. . [?]. . . . 125 .

By moe: , ; , (zob. ymczenko I: 394) .

7. . [?]. [] . . . 133 (1688) .

Adam Faowski

8. . [?]. :

, . .

. 7 .

9. . [?]. . . 1136 .

10. . , (?). ... , . . , 431 .

11. . (?). [] . . 667 .

12. . [?]. . . IV, . II, 162 (1545) .

13. . [?]. . . . 56 .

14. . [?]. (. IV, . II, 225 (1545). Por. ukr. dial. , ; ; (SUM IV: 620) .

15. . (?). , .

.. 78 .

16. . [?]. . . . . 44 (1657) .

17. . [ ?]. Ğ , , , . I, 208 (1577) .

18. . [= , ?]. , , , . . . 83. Por .

stros. , -. (SRJ XI

XVII 14: 22) .

19. . [?]. , , . .. 115 .

20. . -, ? . . 386 .

21. . [?]. . 30. Por. stros. () , (SRJ XIXVII 15:

157) .

22. ž. [?]. . 7. Por. strus. (Srezn. II, 1007) .

23. ž. [ - ?]. , , . I, 57 (1518) .

24. . [ ?]. . . . I, 75 .

25. . (?). ... , . . . 142 (1716) .

Wyrazy niejasne w ... 95

26. . [?]. , . . . . 31 .

27. . [?]. . I, 42 (1510) .

28. . [ , ?]. , . .. I, 24 .

29. . [?]. 2 . ... 35 .

30. . [ ?]. . . . 342 .

31. . [ ?]. [] . . ., . 62 (1565) .

32. . . , . ... 48. Por. rum. ponor , (SUM IV:

513) .

33. . (?). . .

(1690) .

34. . (?). [ ] . . 219 .

35. ў. [?]. . . 1154 .

36. . [?]. [], , . . . 110. By moe naleaoby wiza z pol. przyzwa zachci do osiedlenia si (SW VII: 386) .

37. . (?). . . IV, . II, 130 (1545) .

38. . [?]. . II, 108 (1470) .

39. . (?). , ... . . III, 125 .

40. . (.. rozpatrzy si?). C [ ], , . . 282 .

41. . [?]. [ ] , .

. 219 .

42. ̞. [?]. ... , . I, 57 (1518) .

43. ˞. [?]. ... . ..46 .

44. . [ ?]. [ ] , , . . 219 .

45. . [?]. [ ] , . .

219 .

Adam Faowski

46. . [?]. .

. , 72 (1566) .

47. . [ ?]. , , . .

... (. LXXV, 230) .

48. . [?]. // , . . . 186. By moe: ?

49. . [?]. , . . IV, . II, 192 (1545) .

50. . ?. Ğ . . III, 10 (1586) .

51. . [?]. [ ] , , . . 219 .

52. ֞. ?. ֞ . II, 133 (1523) .

53. . [?]. , . II, 124 (1509) .

54. . ?. .

. I, 433 .

55. . [?]. , , , . . ., . 343 . (1574) .

Okazuje si, e spord oglnej liczby 204 jednostek leksykalnych naznaczonych w Materiaach pitnem nieprzejrzystoci przynajmniej ze 126 zostao ono zdjte w wyniku moich mudnych poszukiwa. Dodatkowo jeszcze 22 wyrazy naley uzna za poprawnie zinterpretowane co do znaczenia, niezalenie od tego, e nie udao si ich odszuka w dostpnych rdach leksykograficznych jzykw wschodniosowiaskich oraz jzyka polskiego. Pozostaje zatem 56 jednostek, ktre nie poddaj si jednoznacznej interpretacji formalnej lub semantycznej. Ich znaczenie zapewne mona byoby w wielu przypadkach odtworzy, gdyby moliwe byo spenetrowanie pod tym wzgldem oryginalnych zabytkw, w ktrych interesujce nas leksemy zostay udokumentowane, i gdyby si zbadao szerszy kontekst ich uycia. S take podstawy ku temu, aby przyj, e niektre z wymienionych wyrazw zostay bdnie odczytane przez autora sownika (np. , , , ). Pewna liczba terminw odnosi si do rzemiosa szewskiego i nazywa jakie, dzi ju nieistniejce narzdzia i akcesoria (, , , , ). Inn kategori semantyczn, ktra jest trudna do interpretacji, stanowi nazwy rnego rodzaju podatkw i powinnoci (, , , , , , , ). Naley mie nadziej, e dalsze intensywne badania i poszukiwania pozwol na jeszcze znaczniejsze zmniejszenie liczby niejasnych wyrazw w Materiaach J. Tymczenki .

Wyrazy niejasne w ... 97

Bibliografia

Bak. = Bakowski A. (2000): Etymologiczny sownik jzyka polskiego, I (AK) II (LP), Warszawa .

Bruckner = Bruckner A. (1974): Sownik etymologiczny jzyka polskiego, Warszawa .

Buyka = .. (1972): , ̳ .

Dahl = . (19781980): , IIV, .

ESBM = (1978), ̳ .

SUM = , IIV (19822003), .

Hrincz. = .. (19071909): , IIV, .

HSBM = ó (1982), ̳ .

Interm. = .. . . [= red.] (1960): 䳿 XVIIXVIII ., .

Sawin. = ͳ .. . [= red.] (1973): . . - . . , .

SPXVI = M.R. Mayenowa red. (1966): Sownik polszczyzny XVI wieku, Wrocaw .

Sparw. = Birgegrd U. red. (19871992): Johan Gabriel Sparwenfeld. Lexicon Slavonicum, Acta Bibliothecae R. Universitatis Upsaliensis, XXIV 14; Index, t. XXIV 5, Upssala .

SRJ XIXVII = XIXVII . (1975), .

SRNG = (1965), .

SSM XIVXV = , III (19771978), .

SStpol. = Urbaczyk S. red. nacz. (19532003): Sownik staropolski, Warszawa .

SUM XVIXVII = XVI XVII . (1994), .

SW = Sownik jzyka polskiego, IVIII (19001927), Warszawa .

Szewczuk = . (1986): , , . , .

TSBM = , IV (19771984), ̳ .

ymczenko = . (20022003): XVXVIII c., . 12 [= t. 12], .

Vasmer = M. (19861987): , IIV, .

2 [= wyd. 2], .

WTSSUM = .. . . [= red.] (2001): , .

Znosko = Znosko A. (1996): Sownik cerkiewnosowiasko-polski, Biaystok .

Adam Faowski

   

Maepia XVXVIII c. . 20022003 . XVXVIII . 1904 . 1213 . . 34 XVXVIII .

, ( ), - , , - .

204 , , , , - .

. ( ) 126 . , , 22 () , . 56 .

, :

, (, , , , ) (, , , , , , , ). , , , (. , , , ) .

,



:

"" 2014 - . . 2 2 ...

.. - 69 1:82(47) 87.3(2)522:86.3(2) - : ܨ .. ...

.. " " Boutya@mail.ru .. ...

. . . . . . ...

( , ) .. ĸ "_" _ 20....

"" 548 09.11.2016 . . ...

1 "" "" . "." "." () ...

" - .. " ...







 
<<     |    
2018 www.new.pdfm.ru - -

, .
, , , , 1-2 .