WWW.NEW.PDFM.RU
    -
 

 >>  - .

en geni ve karmak blmlerinden birisidir. Eski Rusa fiillerde tpk ada Rusa fiiller gibi zaman, durum, kip, at ve ahs kategorileriyle incelenmektedir. Tezimizin konusunu oluturan Eski ...

GR

Fiil; hareketi veya nesnenin durumunu belirleyen, gramer asndan bir dilin

en geni ve karmak blmlerinden birisidir. Eski Rusa fiillerde tpk ada

Rusa fiiller gibi zaman, durum, kip, at ve ahs kategorileriyle incelenmektedir .

Tezimizin konusunu oluturan Eski Rusa fiillere baktmzda, Eski Rusa

fiil sisteminin dier Slav dillerinin, zelliklede Eski Slavcann (

) fiil sistemine ok yakn olduunu grmekteyiz.1 Bu fiil sistemi gnmzde

ada Rusada da var olan kategorilerle oluturulmutur. Fakat gemite bu kategorilerin biimleri ve stlendikleri roller gnmzle kyasladmzda farkllk gstermektedir .

Rus Dili tarihinin geliimi boyunca fiil kategorilerinde, zellikle birbirlerine ballk gsteren durum ve zaman kategorilerinde olduka nemli deiimler meydana gelmitir. Bu iki kategori arasndaki ballk her ikisinin de eylemin zaman ierisindeki ilerleyiini yanstmalarndan ileri gelmektedir. Bu iki kategori arasndaki fark; zaman kategorisinin eylemin ne zaman gerekletiini gstermesi, durum kategorisinin ise zaman snrlamas olmakszn eylemin zaman iindeki srerliliini gstermesidir. Bu nedenle fiil tarihi boyunca en nemli konulardan birisi fiillerin durum-zaman sistemi olmutur.2 Eski Rusa fiillerde zaman kategorisini ele alrsak ada Rusadan farkl olarak, imdiki Zaman, Geni Gemi Zaman, Bitmemilik Zaman, Bitmilik Zaman, Hikye Bileik Zaman, Yaln Gelecek Zaman ve Karmak Gelecek Zaman olmak zere yedi farkl zaman ekiminde incelendiini grmekteyiz .

1 vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.330 .

2 vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.330 .

ada Rusada ise drt farkl Gemi Zaman bir adet Gemi Zamana indirgenerek fiiller imdiki, Gemi ve Gelecek Zaman olmak zere zaman altnda incelenmektedir. imdiki Zamanda btn Eski Rusa fiiller be gruba ayrlmaktadr. Bu gruplarn drd kk nls alan fiiller ( ) bir tanesi ise kk nls almayan fiillerdir ( ). Kk nls alan fiillerin imdiki Zaman ekiminde ahs eki bir kk nls yardmyla fiil kkne eklenmektedir. Kk nls almayan fiillerin ise ahs eki kke dorudan eklenmektedir.3 I. snf fiillerde kk nls [] kk nls [o]ya dnmektedir. Bu kk nls deiiminin ilk aamasn 2. ve 3. tekil ahsta grmemiz mmkndr. I.snf fiillere , , gibi fiiller dhildir. Bu fiillerin 2. tekil ahs ekimlerinden de grlecei gibi (, , ) [e] kk nls [] sonekinden nce hemen yerini almaktadr .

II. snf fiillerde de kk nls [] kk nls [o]ya dnmekte fakat bu dnm esnasnda kk nls fiil kkne eklenirken nne [] nsz getirilmektedir. Bu fiil snfna , gibi fiiller girmektedir. Ayn zamanda yukarda belirttiimiz ve I. Snf fiiller iin geerli olan kk nls alma durumunun detaylar bu snf iinde geerlidir .

III. snf fiillerde de kk nls [] kk nls [o]ya dnmekte fakat bu dnm esnasnda kk nls fiil kkne eklenirken nne [j] nsz getirilmektedir. Bu snfa , , , gibi fiiller girmektedir .

Bu fiillerin ekimlerini inceldiimizde bu snfa yalnzca 2. tekil ahs ekiminde [j] sesinin ak bir ekilde vurguland [j, je] gibi fiillerin deil, ayn vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.331 .

zamanda 2. tekil ahs ekiminde [j] sesinin bulunmamasna ramen, [sj] [], [zj] [] deiimi sonucunda *pis-je-si, *maz-je-si durumuna giren , gibi fiillerinde dhil olduunu grmekteyiz .





IV. snf fiiller 2. tekil ahs ekiminde kk nls [], 3. oul ahs ekiminde ise kk nls [,] alan fiillerdir. Bu snfa , gibi fiiller girmektedir. (2. tekil ahs , ; 3. oul ahs , ) .

V. snf fiiller toplamda 5 adettir. Bunlar; , , , , fiilleridir. Bu fiillerin 1. tekil ahs ekimlerinde son ek [], 2.tekil ahs ekimlerinde son ek [] kullanlrken dier ahs ekimlerinde son ekler kk nls alan fiillerin son ekleriyle ayndr .

Eski Rusa fiiller adet ahs (birinci, ikinci, nc), adet say (tekil, oul, ikil) ve adet cins (erkek, orta, dii) eklinde incelenmektedir. ada Rusadan farkl olarak Eski Rusada tekil ve oulun dnda birde ikil say bulunmaktadr .

Eski Rusa fiillerde geililik ve fiil ats kategorileri ksaca anlatlabilir bir yapya sahiptirler. Etken at geili fiillerle, edilgen at geisiz fiillerle yaplmaktadr. Edilgen at ada Rusada da olduu gibi fiile dnllk ekinin eklenmesiyle ( ) veya yardmc fiil ve edilgen orta ( )yardmyla elde edilmektedir .

ada Rusada olduu gibi Eski Rusada da fiil sisteminde ekimlilik ve ekimsizlik biimleri bulunmaktadr. Ortalar, mastar, isim fiil ve ulalar ekimsiz fiil biimine dhildirler. ekimli fiil biimine ise farkl ekimin her biri dhildir .

   

Tezimizde Eski Rusa fiiller ile ada Rusa fiillerin karlatrlmasn yapabilmemiz ve dilin geliimi esnasnda ne gibi deiimler geirdiini gzlemleyebilmemiz iin ncelikle Eski Rusa dilbilgisinde Fiiller konusunu kategorilere ayrarak incelemeyi uygun gryoruz .

Eski Rusa Dilbilgisinde Fiiller

1.1. Eski Rusa Fiillerde Zaman () Kategorisi Eski Rusada zaman kategorisi imdiki Zaman ( ), Geni Gemi Zaman (), Bitmemilik Zaman (), Bitmilik Zaman (), Hikye bileik Zaman ( ) ve Gelecek Zaman ( ) iermektedir. imdiki Zaman, Geni Gemi Zaman ve Bitmemilik Zaman yaln grup, Bitmilik Zaman ve Hikye Bileik Zaman ise karmak grup olarak ayrlmaktadr. Gelecek Zaman ise ayrca ele alacaz .

1.1.1. Eski Rusada imdiki Zaman ( ) imdiki Zamann tarihi geliimini incelerken ncelikle kendilerine has deiim zellikleri gsteren kk nls alan fiillerle kk nls almayan fiillerin ayr olarak incelenmesi gerektiini bilmeliyiz .

Kk nls almayan eylemlerin imdiki Zamandaki geliimini incelerken ncelikle bu gruba dhil olan fiil saysnn snrl olduunu tekrar hatrlamak gerekmektedir. Dilin tarihi geliimi ierisinde fiilinin mastar ekli deierek a olmu ve bu durumda bu fiil kk nls almayan fiillerin ekim eklinden ayrlarak kk nls alan fiillerin ekim ekline girmitir.4 Gnmzde bu fiil eski kullanm olarak varln srdrmektedir. fiili ise 1. oul ahs ekiminde [] sonekini yitirerek III. snf fiillerin etkisi altna girmi ve bu

   

baktmzda ise bu fiilin tarihi boyunca tekil, oul ve ikili olmak zere her ahsta ekime sahip olduunu, ada Rusada ise bu ekimlerden yalnzca 3.tekil ve oul ahs ekimlerinin (, ) saklanabildiini grmekteyiz .

ve fiillerini deiimi ise yarm nllerin () dmesinden sonra yani 1. tekil ahs ekimindeki son harf olan [] harfinin (, ) dmesinden sonra ortaya kan fonetik srele balamaktadr. Bu dme sonucunda 1.tekil ahs ekiminde kalplaan , ekli 1. oul ahs ekimiyle akmtr (, ). Elbette bu akma dilde saklanamam ve bu nedenle bu iki ekim eklini birbirinden ayrabilecek bir zm bulunmutur. Bu zme gre emir kipinin 1 .

oul ahs ekiminin (, ) kullanlmas uygun grlmtr. Bu durum

2. oul ahs ekimini de etkileyerek bu ekimde de emir kipi 2. oul ahs ekiminin kullanlmasna yol amtr (, ) .

2. tekil ahs ekimindeki , oluumu ise farkl teorilerle aklanmaktadr. Bu teorilerden ilki 2. tekil ahsta tarihi olarak [] [] sonekine sahip olarak ekimlenen kk nls alan fiillerin etkisi altnda kaldn ileri srmektedir. Dier teoriye greyse bu ekim ekli tpk 1. ve 2. oul ahslarda yaanan deiim gibi emir kipi ekiminin etkisi altnda kalmtr .

vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.334 .

Bu fiillerin 3. tekil ahs ekimleri ise kk nls alan fiillerin 3. tekil ahs ekimlerinde yaana deiimin etkisi altnda kalm ve , eklinde saklanmtr. Bu fiillerin 3. oul ahs ekimleri Eski Rusada , eklindedir. ekiminin ada Rusaya geite eklini almas herhangi bir zel aklama gerektirmemektedir. Fakat fiilinin olarak deiimi aklama gerektirmektedir. Burada birka farkl aklama getirmek mmkndr. lk olarak, bu deiimin imdiki Zaman Orta ekiminin (, ) etkisinde kalarak yaanm olabilecei ne srlmektedir. kinci olarak ise ekimin etkisinde kald sylenmektedir .

Kk nls alan eylemlerin imdiki Zamandaki geliimini incelerken dikkati eken ilk zellik bu az saydaki deiimin fonetik deiimler olduudur. Bu deiimlerin ilki 2. ve 3. tekil ahs ve 1. oul ahs ekimlerinde yaanan [e] [o] nl deiimi ve bu deiimle benzeme sonucunda 2. oul ahsta [o] nlsnn ortaya kdr.5

2. tekil ahs ekiminde Eski Slavcada karmza kan [], Eski Rusada [] [] ekillerinde karmza kmaktadr. [] sonekinin geliimi iin yalnzca en eski kullanm olan [] sonekinin son heceyi ksaltma eilimin etkisiyle oluarak deiime uram ekli olduu ne srlmektedir. , fiil ekimlerine baktmzda da her iki fiil ekiminin de 2. tekil ahs ekimi olduunu rahatlkla grebilmekteyiz .

Eski Rusada 3. tekil ve oul ahs ekiminde kullanlan [] son ekinin Eski Slavca [] sonekinden farkl olduunu grmekteyiz fakat zellikle XIV. yzyla ait vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.335 .

baz Eski Rusa eserlerde [] sonekine de rastlayabilmekteyiz. Bu sonekin kkeni ile ilgili teoriler henz kantlanamamtr. Teorilerden birine gre [] [] nl deiimi yumuak son nszn yarm nlsn kaybetmesinden sonra kalplam bir halde kullanm srdrmtr. Fakat bu teori yeterli lde aklanamayan temellere sahiptir. Dier teori morfolojik bir aklama iermektedir. Bu teoriye gre, fiillerin 3. ahs ekimlerinde ortaya kan []nin Eski Rusada sklkla zne olarak kullanlabilen belirtme zamir eki olan ekinden geldii ileri srlmektedir. bu teorinin doru olduunu dnrsek eki ncelikle tekil ahsta yer bulmak zorundadr. Baz iveler zerinde inceleme yapldnda bu ivelerde fiillerin 1. tekil ahs ekimlerinde [] ekinin, oul ahs ekiminde ise [] ekinin varl gzlemlenmitir .

Bu farkl teorilerden de anlayacamz gibi 3. ahs ekim eki olan [] ekinin kkeni hakkndaki teoriler tam olarak kantlanamamtr. Bu nedenle bu ekin kkeni ile ilgili sorularn tamam yantsz kalmtr .

imdiki Zamanda kk nls alan IV snf () fiillerin ve kk nls almayan V snf () fiillerin ekimleri birbirlerinden farkldr .

   

1.1.2. Eski Rusada Gemi Zaman ( ) Eski Rusada fiillerin Gemi Zaman drt ayr gruba ayrlmaktadr. lk iki grup Geni Gemi Zaman ve Bitmemilik Zaman ( ) yaln gemi zaman, dier iki grup Bitmilik Zaman ve Hikye Bileik Zaman ise ( ) bileik gemi zaman ifade etmektedir .

1.1.2.1. Eski Rusada Geni Gemi Zaman (A) Geni Gemi Zaman yaln gemi zamann birincisidir. Bu zamanda kullanlan fiiller hareketin ksa bir sre devam ettiini veya ani gerekleen hareketleri ifade etmektedirler. Bu zaman gemite tamamen sonlandrlm bir olaydan bahsederken kullanlmaktadr. Bu nedenle genellikle ada Rusaya tercmelerde Gemi Zaman, bitmilik fiilleri kullanlmaktadr .

Geni Gemi Zamann tarihine baktmzda Eski Slavcada bu zamann farkl tipinin olduunu grmekteyiz. Bunlar basit, eski sigmatik ve yeni sigmatik Geni Gemi Zamandr. Basit ve sigmatik Geni Gemi Zaman arasndaki fark sigmatik yapnn mastar kkne eklenen s soneki yardmyla yaplmas, basit yapda ise bu ekin kullanlmamasdr. Eski ve yeni sigmatik yap arasndaki fark ise eski sigmatik yapda s sonekinin mastar kkne dorudan eklenmesi yeni sigmatik yapda ise bu ekin bir nl yardmyla eklenmesidir. Bu noktada unu da belirtmemiz gerekiyor ki; s soneki sigmatik Geni Gemi Zamann btn formlarnda varln srdrmemi, yalnzca ardndan gelen harf t harfi ise varln srdrm bunun dndaki btn formlarda bu ek ch eklini almtr.6 Eski Slavcadan farkl olarak Eski Rusa Geni Gemi Zaman yalnzca sigmatik yapya sahiptir. Yeni sigmatik Geni Gemi Zamann yapmnda Eski Slavcada olduu gibi Eski Rusada da 2. ve 3. tekil ahs ekimine basit Geni Gemi Zaman e sonekiyle dhil olmutur .

   

1.1.2.2 Eski Rusada Bitmemilik Zaman () Bitmemilik Zaman yaln gemi zamann ikincisidir. Bu zamana eski yazlarn hikye eklinde anlatlan ksmlarnda sklkla rastlayabiliriz. Bitmemilik Zaman gemite yaanan olaylarn srekliliinden veya zaman snrlamas olmakszn gemite birka kez meydana geliinden bahsedilmek istendiinde kullanlmaktadr. Bu nedenle ada Rusaya evirilerde Gemi Zamanda bitmemilik filleri kullanlmaktadr.7 vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.339 .

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.195 .

Bitmemilik Zamannn tarihine bakarsak kken olarak ach, -aach, -ach sonekleri yardmyla yaplmaktadr. rnein; fiilinin 1. tekil ahs ekimini yaparken u sray takip etmekteyiz: fiil kk nes + Bitmemilik Zaman soneki ach + o nls + sonek ; nesachom. Eski Slavca kkende [] nls [e] nlsne ve [om]da []ye dnt iin 1. ahs ekimi eklini almtr .

Eski Slavcadan farkl olarak Eski Rusada Bitmemilik Zamannda ekilde deiiklik yaanmtr. Bunlardan birincisi nce benzeme yaanmas ve daha sonrada sonekte nl ulamasnn meydana gelmesidir ( ). kinci deiiklik 2. oul ahs ve 2. ve 3. tekil ahs ekimlerinde Eski Slavcadaki -- veya -- ekim eki yerine Eski Rusada -- ekim eki kullanlmaya balanmtr. nc deiiklik ise 3. oul ahsta imdiki Zaman eklinin etkisiyle -- eki ortaya kmtr (, ).8

   

1.1.2.3. Eski Rusada Bitmilik Zaman () Bitmilik Zaman bileik gemi zamann ilkidir. Bitmilik zaman gemite gerekletirilen hareketin veya durumun imdiki zamana yansyan sonucunu ifade

   

grlmektedir. Bitmilik Zaman bitmilik filleriyle yaplmaktadr .

vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.341 .

ada Rusaya Gemi Zamanda bitmilik veya bitmemilik filleri kullanlarak evrilmitir.9 Bitmilik Zaman imdiki Zaman ekimli yardmc fiil ve Gemi Zaman ekimli, durum ve sayya gre deien herhangi bir orta kullanlarak yaplmaktadr. Bitmili Zamannn oluturulmasnda Eski Slavca ile Eski Rusa arasnda herhangi bir farkllk bulunmamaktadr.10

   

1.1.2.4. Eski Rusada Hikye Bileik Zaman () Hikye Bileik Zaman bileik gemi zamann ikincisidir. Bu zaman gemite yaplan bir hareketin ncesinde yaplan hareketten bahsederken kullanlmaktadr. ada Rusaya Gemi Zamanda bitmilik veya bitmemilik fiilleri kullanlarak evrilmitir. Eski Slav dilinde Hikye Bileik Zamannn yalnzca tek bir kullanm ekli varken Eski Rusada bu zaman iki farkl kullanm ekli edinmitir. Bu kullanm ekillerinin her ikisinde de yardmc fiili kullanlmaktadr. Birinci kullanmda yardmc fiil Bitmemilik Zamannda ekimlenirken, ikinci kullanmda Bitmilik Zamannda ekimlenmektedir.11 Eski Rusada bu kullanmlardan birincisi dier kullanma gre daha erken zamanlarda dilden kaybolmutur. Aadaki tabloda her iki kullanmn ekimleri verilmektedir .

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.196 .

vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.341 .

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.197 .

   

1.1.3. Eski Rusada Gelecek Zaman ( ) Eski Rusada Gelecek Zaman farkl ekilde yaplmaktadr. Bunlardan biri yaln gelecek zaman dier ikisi karmak gelecek zamandr .

1.1.3.1. Eski Rusada Yaln Gelecek Zaman ( ) Yaln Gelecek Zaman fiil ekimi imdiki Zaman fiil ekiminin aynsdr. Bu zamann imdiki Zamandan tek fark genellikle bitmilik fiilleriyle yaplmasdr .

Fakat bu zellik temel olarak Eski Slavcann zellii olarak bilinmekte Eski Rusada ise hem bitmilik hem de bitmemilik eylemleriyle yaplan Yaln Gelecek Zamana rastlanabilmektedir.12 Aada fiilinin ekimine yer verilmektedir .

Ancak bu zamanda fiili - kkn alarak farkl bir ekime sahip olmutur:

Gorkova K.V., Haburgaev G.A., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Vsaya kola, Moskova, 1981, Sistema spryagaemh form v drevnerusskom yazke, form buduih vremen, s.293 .

   

1.1.3.2. Eski Rusada Birinci Karmak Gelecek Zaman ( ) Birinci Karmak Gelecek Zaman yardmc fiillerden herhangi birisi kullanlarak yaplmaktadr (, , , ...). Yardmc fiilden sonra eylemi belirleyen fiil ekimsiz olarak kalmaktadr. Yardmc fiiller genel olarak eylemin ama, istek, hareket balangc gibi farkl anlamlarn ifade edebilmektedir .

Birinci Karmak Gelecek Zaman ise yalnzca gelecekte yaplacak bir hareketin srerliliinden bahsederken kullanlmaktadr. Bu zamann tarih iinde geliimine bakldnda en dikkat ekici deiim; yardmc fiilinin kullanlmaya balamasyla dier btn yardmc fiillerin zaman ierisinde kullanmlarn yitirmesidir.13 Sonu olarak bugne dein yardmc fiili Rus Dilinde gelecek ifade etmesi dnda herhangi baka bir zel kelime anlamna sahip olmayan tek fiil olarak varln srdrmtr .

   

vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.352 .

1.1.3.3. Eski Rusada kinci Karmak Gelecek Zaman ( ) kinci Karmak Gelecek Zaman yardmc fiili ve bitmilik ve bitmemilik fiillerinin Gemi Zaman ekimleriyle yaplan ortalar kullanlarak yaplmaktadr. kinci Karmak Gelecek Zaman gelecekte yaplacak olan bir hareketten daha nce yaplacak olan bir hareketi ifade ederken kullanlmaktadr .

Eski Rusadaki bu zaman XVI. yzyla varncaya kadar varln ancak srdrebilmitir.14 Birinci Karmak Gelecek Zamanla kyaslandnda daha erken tarihlerde kullanm yok olmutur.Birinci zamandan farkl olarak bu zaman biimi kendine has bir anlam da ifade etmektedir. Bu anlam; ana cmlenin zamanna bal olarak belirlenmi bir zaman ifade etmesinde yatmaktadr .

   

1.2. Eski Rusada Mastar Kategorisi () Mastar () bir fiilin ekime uramam halidir. Eski Rusadaki mastar eki veya dir (, , , ). Mastarn kkenine inildiinde fark edilmektedir ki, mastar bir fiilden daha ok isim olarak

   

gzlemlenmektedir. (Mastar ve isim , mastar ve isim v.s.).15 Eski Rusadaki vurgusuz mastar eki ada Rusada baz durumlarda korunmutur. rnein; fiil kknde harfi varsa mastar eki kullanlmaya vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.353 .

vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.359 .

devam edilmitir (, ). Fakat genel olarak Rus lehelerinin byk bir ounluunda son harf nin yerini almtr (, ).16

1.3. Eski Rusada sim Fiil Kategorisi () sim fiilde () mastar gibi bir fiilin ekime uramam halidir. Bu nedenle hem form hem de kullanm ekli olarak mastarla ok sk kartrlmaktadr .

sim fiil Eski Rusada genellikle bir hareketi belirten veya hareketin amacn gsteren fiillerden sonra kullanlmaktadr. sim fiil mastar kkne eki getirilerek yaplmaktadr (, ).17 sim fiil henz XI. Yzylda dilden kaybolmaya balamtr. ada Rusada ise Eski Rusadaki isim fiilin izleri artk grlmemektedir.18 .

( , .)

1.4. Eski Rusa Fiillerde Durum Kategorisi () Eski Rusada fiillerde durum kategorisi XII. nci yzyldan balayarak XVI .

nci yzyla kadar aktif bir ekilde geliimini srdrmtr. Eski Rusada fiillerde durum hareketin bitmilii () veya bitmemilii () ve uzunluu () veya ksalna (, ) baldr .

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.206 .

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.207 .

vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983, storiya Glagola, s.360 .

   

deiimi fiilin uzunluk veya ksalk ifadesini vermektedir.19 Uzun sesliler hareketin uzunluunu veya tekrar ettiini gsterirken, ksa sesliler hareketin ksaln veya bir kez gerekletiini gstermektedir ( , a) .

Dilbilimciler temel olarak fiilin uzunluk ifadesini belirtmek zere 4 aama

gelitirmilerdir:

   

Fiillerde durumun bir dier belirleyicisi ise zamanla gelien nek ve sonekler olmutur. Bu nek ve sonekler bitmilik ve bitmemilik fiilleri arasndaki farkn belirleyicisi olmulardr .

Sonek - (--) ile yaplan fiiller hareketin uzunluunu ve ok ynlln gstermektedir. Sonek - ile yaplan fiiller ise hareketin anlk ve tek ynl olduunu gstermektedir .

nekli fiiller zaman ierisinde yalnzca yer ve zaman ilikisini belirtmekten teye geerek, ounlukla soyut ve belirli snrlar ierisinde gerekletirilen hareketleri belirtmekte kullanlmtr. Bu zellik sonuta fiillerin bitmiliini ve Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.208 .

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.208 .

bitmemiliini gsteren bir sistemi meydana getirmitir (, , bitmemilik durumu ve , bitmilik durumu).21 Fakat nekli fiillerin her biri her zaman bitmilik veya bitmemilik ifadesi vermemektedir. rnein, nek alarak hareketin uzunluunu gsteren fiiller bitmilik durumuna dhil deillerdir (-, - ) .

1.5. Eski Rusa Fiillerde Kip Kategorisi () Eski Rusada kipler () ada Rusada da olduu gibi iki balk altnda incelenmektedir. Bunlar emir kipi ( ) ve dilekart kipidir (/ ) .

1.5.1. Eski Rusa Fiillerde Emir Kipi ( ) Eski Rusada emir kipleri gelecee itafen planlanm eylemleri belirtmekte kullanlmaktadr. Eski Rusada emir kipleri ahs ve sayya gre ekimlenmektedir .

ada Rusadaki emir kipinden tek fark, tekil ahs 2. ve 3. ahsla, oul ve ikil ahs ise 1. ve 2. ahsla ifade edilmektedir. Bu ahslardan 1. ahs ekim ekli konumacnn herhangi birisine bir eylemi gerekletirme emri verdiini ve kendisinin de bu eylemi gerekletirmede aktif rol alacan ifade etmektedir. Emir

   

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.208 .

Gorkova K.V., Haburgaev G.A., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Vsaya kola, Moskova, 1981, Sistema spryagaemh form v drevnerusskom yazke, form buduih vremen, s.315 .

I-II-III-IV snf () kk nls alan fiillerin emir kipi

ekimleri:

   

(/ ) Eski Rusada dilek-art kipi belirli koullarda gerekleecek olan ve ayn zamanda gereklemesi istenilen hareketi ifade etmekte kullanlr fakat kullanm olduka nadirdir.23 Dilek-art kipi yardmc fiil ve sonekli gemi zaman ortalaryla yaplmaktadr .

   

1.6. Eski Rusa Fiillerde at Kategorisi () Eski Rusa fiillerde at znenin nesneyle olan ilikisini gstermektedir .

Fiillerde at etken () ve edilgen () olarak iki farkl ekilde incelenmektedir .

ada Rusada geisiz fiilleri ifade etmekte kullanlan ekliktik yap dnllk eki edilgen at anlamn vermekte kullanlan en nemli morfolojik yapdr. sonekinin kkenine indiimizde, bildirme durumunda ( ) ekimlenmi dnl zamir olduunu grmekteyiz.24 Eski Rusada bu zamir ada Rusada olduu gibi fiilin ayrlmaz bir paras deildir ve fiilden ayr olarak kullanlabilmektedir. Elbette eski Rusada da sonekinin kesinlikle

   

...). Eski Rusada kiinin manevi durumunu ifade eden baz fillerde de Gorkova K.V., Haburgaev G.A., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Vsaya kola, Moskova, 1981, Sistema spryagaemh form v drevnerusskom yazke, form buduih vremen, s.315 .

Pamir Dietrich, Aye, Eski Rusa Dilbilgisi, Multilingual, stanbul, 2001, Eski Rusada Eylemler, Eylemlerde at, s.125 .

ekliktik yap dnllk eki ynelme durumunda ekimlenerek ( )

eklinde kullanlmaktadr ( ) .

Etken atnn edilgen atdan farkn gstermek iin, zne + yklem + nesne eklindeki forml kullanabiliriz.25 Bu yapda yklem geili bir fiille yaplmaktadr ve bu yapyla etken at ortaya kmaktadr. Tam tersi durumda da edilgen yap elde edilmektedir ( ; ). Edilgen yapnn tek fark znenin hareketi gerekletirmemesi, fakat hareketten etkilenmesidir .

1.7. Eski Rusada Ortalar Kategorisi (e) Eski Rusada ada Rusada da olduu gibi ortalar () imdiki ve gemi zamanda etken () ve edilgen () olmak zere iki gruba ayrlarak incelenmektedir. ada Rusadan farkl olarak Eski Rusada ortalar sadece uzun ortalar deil ayn zamanda ksa ortalar olarak kullanlmaktadr .

1.7.1. Ksa Etken Orta ( ) Eski Rusa yaztlarda Ksa etken ortacn kullanm genellikle fiil eklinde yaygn olarak grlmektedir.26 Ksa etken ortalarn imdiki zaman ve gemi zaman ekimleri farkllk gstermektedir. Aada ksa etken ortacn imdiki zaman ve gemi zaman ekimleri ayr ayr gsterilmitir .

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.210 .

Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974, Glagol i Ego storiya, s.202 .

   

Eski Rusada imdiki zaman ksa etken orta --, --, --, -- sonekleri yardmyla yaplmaktadr. Bu ekler yalnzca yaln hal, tekil ahs, erkek ve orta cinste kullanlmamaktadr. imdiki zaman ksa etken ortalar Eski Rusada kk ve kk erkek, orta ve dii cins isimler gibi ekimlenmektedir .

   

Eski Rusada gemi zaman ksa etken ortalar --, -- sonekleri yardmyla yaplmaktadr. Bu ekler yalnzca yaln hal, tekil ahs, erkek ve orta cinste kullanlmamaktadr. Gemi zaman ksa etken ortalar Eski Rusada kk ve kk erkek, orta ve dii cins isimler gibi ekimlenmektedir .

   

Eski Rusada imdiki zaman ksa edilgen orta -- sonekiyle yaplmaktadr .

imdiki zaman ksa edilgen ortalar kk ve kk isimler gibi cinse, sayya ve durumuna gre ekimlenmektedirler .

   

Eski Rusada gemi zaman ksa edilgen orta -- veya -- sonekiyle yaplmaktadr. Gemi zaman ksa edilgen ortalar kk ve kk isimler gibi cinse, sayya ve durumuna gre ekimlenmektedirler .

   

Eski Rusada imdiki zaman uzun etken orta, ksa etken orta imdiki zaman kkne erkek ve orta cins iin , dii cins iin soneklerinin getirilmesiyle yaplmaktadr. imdiki zaman uzun etken orta belirttikleri ismin cinsine, saysna ve durumuna gre ekimlenmektedirler .

   

Eski Rusada gemi zaman uzun etken orta, ksa etken orta gemi zaman kkne erkek cins iin , orta cins iin , dii cins iin soneklerinin getirilmesiyle yaplmaktadr. Gemi zaman uzun etken orta belirttikleri ismin cinsine, saysna ve durumuna gre ekimlenmektedirler .

1.7.4. Uzun Edilgen Orta ( )

   

Eski Rusada imdiki zaman uzun edilgen orta, ksa edilgen orta imdiki zaman kkne sfat eki olan erkek cins iin , orta cins iin , dii cins iin soneklerinin getirilmesiyle yaplmaktadr .

   

Eski Rusada gemi zaman uzun edilgen orta, ksa edilgen orta gemi zaman kkne sfat eki olan erkek cins iin , orta cins iin , dii cins iin soneklerinin getirilmesiyle yaplmaktadr. Burada dikkat edilmesi gereken nemli bir husus vardr. Zaman ierisinde fiillerden tretilen sfatlardan etkilenilerek gemi zaman uzun edilgen orta kkne eki eklenmitir (, ) .

1.8. Eski Rusada Ula Kategorisi () Eski Rusada ksa etken ortalar ulalarn ortaya k noktasdr. imdiki ve gemi zaman ksa etken ortalarn zaman iinde sfat ilemlerini yitirmesi ve daha ok bir yklem grevi edinmeye balamasnn sonucunda ulalar ortaya kmtr.27 Pamir Dietrich, Aye, Eski Rusa Dilbilgisi, Multilingual, stanbul, 2001, Eski Rusada Eylemler, Ulalarn ortaya k, s.137 .

Ulalar ikinci dereceden yklem grevi stlenerek temel ykleme eklenmiler, fakat zamana gre deiim gstermemilerdir. Ulalar sfat grevi de stlendikleri iin belirttikleri isimle uyum iinde ekimlenmektedirler .

Ulalar hem bitmilik hem de bitmemilik fiilleriyle kullanlabilmektedir .

imdiki zaman ekimlerinde bitmemilik fiilleri kullanlrken gemi zaman ekimlerinde bitmilik ekimleri kullanlmaktadr. imdiki zamanda ula ekleri erkek cins iin -, dii cins iin dir. Gemi zaman ekleri ise erkek cins iin - dii cins iin dir .

   

nceleme yapmak zere setiimiz XII yzyla ait Gemi Yllarn Hikyesi ( ) isimli el yazmasnda geen, hem Eski Rusada hem de ada Rusada ska kullanlan 100 adet fiilin incelemesini, oluturduumuz tablo zerinde yapacaz. Bu tabloda Eski Rusa ve ada Rusa fiillerin arasndaki anlamsal farkllklarn yan sra, morfolojik deiimler, kullanm farkllklar ve bu kkenden treyerek gnmzde halen varln srdrmekte olan isim, sfat ve zarflar gstereceiz .

Gemi Yllarn Hikyesi adl el yazmasnda geen 100 adet fiilin incelemesi

1. (E.R.) (.R.)

,

߅(E.R.)

...

,

...(.R.) fiili Eski Rusa (E.R.)da yardmc fiili ve fiilinden treyerek elde edilmi gemi zaman ortacyla yaplm Bitmilik Zamannda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. ada Rusa (.R.)ya evirisinde ise yardmc fiili atlp, fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Eski Rusadan ada Rusaya geite drt farkl ekilde kullanlan Gemi Zaman tek bir Gemi Zamana indirgenmitir. Bu nedenle gnmzde Bitmilik Zamannn bu ekildeki kullanmna rastlamamz mmkn deildir..R. cmlede hareketin bitmiliini gsterebilmek iin bitmilik eylemi kullanlmtr. Bu yapsal deiim esnasnda herhangi bir anlam kayb olmamtr .

2. (E.R.) (.R.) ȅ(E.R.) ...(.R.) E.R.da imdiki zaman ekimli yardmc fiili, fiilinden treyerek gemi zamanda ekimlenmi orta ve gerekletirilen eylemi belirten mastar halinde kullanlm fiille yaplm Bitmilik Zamannda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde yardmc fiille kurulan yap kullanlm ve fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenmi ve ardndan yine gerekletirilen eylemi belirten fiil mastar halinde kullanlarak Birleik Fiil Yklemi oluturulmutur. E.R .

fiiline gnmzde rastlamamz artk mmkn deildir. Bu fiil kknden treyen herhangi baka bir kelime de.R.da varln srdrmemektedir. fiilinin gnmzdeki karl , , gibi birbirinin eanlamls olan fiillerdir .

3. (E.R.) (.R.) ܅(E.R.) ... (.R.) E.R.da yardmc fiili ve fiilinden treyerek elde edilmi gemi zaman ortacyla yaplm Bitmilik Zamannda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise E.R. cmledeki yardmc fiille elde edilen fiil anlamn tek bana karlayabilecek olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

Cmleler arasnda gramer yapsnn deimesinden kaynaklanan herhangi bir anlam kayb yoktur .

4. (E.R.) (.R.)

(E.R.)

...(.R.) fiili E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde anlam glendirmek iin E.R. cmledeki fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Bu fiil seilerek cmlenin znesi olan nehirin gerekletirdii akmak, dklmek, kmak eylemi tam olarak ifade edilmitir. Gnmzde E.R. cmledeki fiiline eklinde hala rastlamamz mmkndr. Fakat bu cmledeki anlam karlayacak olan herhangi benzer bir anlama artk sahip deildir .

5. (E.R.) (.R.)

: , ,

, Ӆ(E.R.)

: , , ,

...(.R.) E.R.da dii cins, tekil ahs, belirtme halinde ekimlenerek kullanlm imdiki Zaman Ksa Edilgen Ortatr ( )..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili imdiki Zaman Edilgen Ortac ( ) olarak kullanlmtr. fiiline gnmzde eklinde rastlamamz mmkndr. Fakat bu cmlede ad verilen, adlandrlan, diye sylenen / arlan anlamn verebilmek iin fiilini kullanamamaktayz. Bu nedenle bu anlam tam olarak karlayan fiilinin kullanm tercih edilmitir. E.R. cmledeki fiil kknden treyerek elde edilmi baz isim ve fiillere.R.da rastlamamz mmkndr. rnein; , isimleri ve sfat halen.R.da varln srdrmektedir .

6. (E.R.) (.R.) , х(E.R.) , ...(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili E.R.dan farkl olarak,.R.cmle yapsna daha uygun olmas amacyla imdiki Zaman Edilgen Ortac eklinde kullanlmtr .

E.R. cmlede kullanlan fiilinin.R.da karl fiilidir. Bu fiilin e anlamls olan fiili ise fiiline gre daha nadir kullanlmaktadr. E.R. metinlerde fiilinin.R.ya evirisinde fiili dnda fiiline de olduka sk rastlamaktayz. Bu iki fiil birbirinin e anlamls olduu iin anlam bakmndan herhangi bir farkllk sz konusu deildir. fiil kknden treyen ismi de.R.da halen varln srdrmektedir .

7. (E.R.) (.R.) : , , , , (E.R.)

: , , ,

, ...(.R.) fiili E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise cmledeki anlam kuvvetlendirmek ve fiilinin gnmzdeki farkl kullanmlarndan birini gstermek iin daha belirleyici olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Fiil ekimleri arasndaki zaman ve ahs fark dikkat ekmektedir. Bu farkn temel sebebi.R.ya evirisinde edilgen bir yap kullanlmasndan kaynaklanmaktadr. Cmleler arasndaki bu gramer fark anlam asndan bir fark yaratmamaktadr .

8. (E.R.) (.R.) , ߅(E.R.) , ...(.R.) fiili E.R.da oul ahs, belirtme halinde ekimlenmi olan Gemi Zaman Ksa Etken Ortacdr ( )..R.ya evirisinde ise fiilinden tretilen ortacn Balaca () dnt grlmektedir. Bu dnmdeki ama yalnzca cmledeki anlamn daha doru ifade edilmesini salamaktr. fiili , (konumak, sylemek) anlamndayken.R.ya evirisinde anlam glendirmek iin (yani) balac kullanlmtr. Cmleler arasndaki bu gramer fark anlamda herhangi bir bozulmaya neden olmamtr. fiil kknden treyen , isimleri ve sfat.R.da halen varln srdrmektedir .

9. (E.R.) (.R.) , , (E.R.) , , ...(.R.) fiili E.R.da oul ahs, belirtme halinde ekimlenmi olan Gemi Zaman Ksa Etken Ortacdr ( )..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili imdiki Zamanda, birinci oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R. ve.R. cmlelerde gramer yapsndaki farkllk (orta - fiil) dikkati ekmektedir. E.R.da orta kullanlrken.R.da fiil kullanlmtr, ancak.R.da kullanlan ve imdiki zamanda ekimlenen fiilinin bu cmledeki anlam -diyebiliriz kidir. Yapsal olarak farkllk gstermelerine ramen anlam asndan birbirlerine e deerdirler .

10. (E.R.) (.R.) , څ(E.R.) , ...(.R.) fiili E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise bu cmledeki akmak eylemini tam olarak ifade edemeyen fiili, eylemi tam olarak belirtecek olan fiili ile deitirilmi ve yine imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R .

cmledeki fiili.R.da halen ayn ekilde kullanlmaktadr. Bu fiil.R.da da E.R.da olduu gibi kendi anlam dnda pek ok mecazi anlamda kullanlmaktadr. Fakat gnmzde nehrin akmas eylemi fiilinin kullanlabilecei mecazi anlamlardan birisi deildir .

11. (E.R.) (.R.) ܅(E.R.) ...(.R.) fiili E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin bu cmleye katt yaamak, ikamet etmek eylemini tam olarak ifade eden fiili yine imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R. cmlede kullanlan fiili temel olarak yalnzca oturmak eylemini ifade etmektedir. Bu nedenle bu cmlenin.R.ya evirisinde fiilinin gnmzdeki direk karl olan fiilini kullanamamaktayz. Bu durumda cmledeki anlam tam olarak ifade edecek olan fiilinin kullanlmas tercih edilmitir. fiil kknden treyen ismi ve sfat da.R.da halen varln srdrmektedir .

12. (E.R.) (.R.) Ӆ(E.R.) ...(.R.) fiili E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. E.R.da denize yakn yaamak, ikamet etmek anlamn vermek iin kullanlan neki,.R.ya evrilirken kaldrlm, onun yerine yakn olma anlamn verecek olan yer zarf ( ) fiilinin gnmzdeki karl olan fiili ile kullanlmtr. Zaman ve ahs ekimlerinde herhangi bir deiiklik olmamtr. fiiline gnmzde / eklinde rastlamamz mmkndr. Fakat bu cmledeki anlam tam olarak karlayamad iin.R.ya evirisinde kullanlmamtr..R.da bu fiil kknden treyen ismi de halen varln srdrmektedir .

13. (E.R.) (.R.) ... څ(E.R.)... ...(.R.) fiili E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. fiili E.R.da beraber oturmak, yaamak anlamn ifade etmektedir .

.R.ya evirisinde ise fiil kknn ayn kaldn yalnzca dnllk ekinin kullanlmadn grmekteyiz. fiilinin gnmzdeki karl olan fiili yine imdiki Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.da bu fiilin dnllk ekiyle kullanm ekline rastlamamz artk mmkn deildir .

14. O (E.R.) (.R.)... , , O ޅ(E.R.)... , , ...(.R.) O E.R.da yaln hal, oul ahsta ekimlenmi Gemi Zaman Ulac ( ) olarak kullanlmtr..R.ya evirisinde ise fiil kknn ayn olduu, sadece ula ekinin deitii grlmektedir. Cmlenin.R.ya evirisinde gemi zaman ula ekinin eki olduu grlmektedir..R.da E.R.dan farkl olarak ulalar sayya, cinse yada duruma gre ekime uramadklar iin E.R.da karmza kan oul ula ekini.R.da grmemiz mmkn deildir. O fiil kknden treyerek.R.da halen varln srdrmekte olan isim, sfat ve zarflar da bulunmaktadr. Bunlar;

, , , isimleri;

, sfatlar ve zarfdr .

15. (E.R.) (.R.)... Ņ(E.R.)... ...(.R.) fiili E.R.da yaln durum, oul ahsta ekimlenmi Gemi Zaman Ulac ( ) olarak kullanlmtr..R.ya evirisinde ise fiilinin E.R.da e anlamls olan fiilinin gnmzdeki karl olan fiili yine Gemi Zaman Ulac olarak kullanlmtr. Bir nceki cmlede de bahsettiimiz gibi ulalar arasndaki tek fark E.R. ulalarda kullanlan oul ekinin.R.da olmaydr. fiili gnmzde halen eklinde ayn anlamda kullanlmaktadr. Bu cmlenin evirisinde ise fiilin e anlamls olan fiilinin kullanlmasnn temel sebebi, zaman iinde bu kullanmn kalplaarak (yaz tura atmak) anlamn ifade etmesidir. Gnmzde bu anlamda fiilinin kullanmna rastlamamz mmkn deildir. Bu fiil kknden treyerek elde edilmi olan , isimleri ve sfat da.R.da halen varln srdrmektedir .

16. (E.R.) (.R.)... ܅(E.R.)... ...(.R.) E.R.da yan cmlenin Mastar eklinde kullanlm aklayc fiilidir..R.ya evirisinde ise nek deitirilmi fakat fiil kk ayn kalarak yine Mastar eklinde kullanlmtr. Bu yan cmlede mastar kullanlmasnn sebebi frsat vermemek iin anlamn cmleye katmaktr. Fakat.R.da bu anlam yalnzca fiilin mastar ekliyle vermemiz mmkn deildir. Bu nedenle.R. evirisinde bu anlam tam olarak verebilmek iin balac () cmleye eklenmitir. E.R .

cmledeki fiiline gnmzde eklinde hala rastlamamz mmkndr. Fakat gnmzde bu fiil E.R.da olduundan ok farkl bir anlam edinmi olduu iin (dan admlayarak gemek) bu cmlenin evirisinde kullanlmas mmkn deildir .

17. (E.R.) (.R.)... ȅ(E.R.)... ...(.R.) fiili E.R.da Bitmemilik Zamannda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

fiilinin fiil yapm ekinde.R.ya geite deiiklik yaanmtr. E.R. fiilde fiil yapm eki iken.R.ya geite ekini yitirerek fiil yapm ekine dnmtr. Fiil yapm ekindeki bu deiiklik gnmzde fiilinin ahslara gre ekiminde karmza kmaktadr. Fiilin mastar hali deimemesine ramen ahs ekimlerine uram hali E.R.da olduu gibi kalmtr (, , , , , ). Cmledeki znenin tekil isim olmasna ramen yklemin oul ahsta ekimlendiini grmekteyiz. E.R.da olduu gibi.R.da da (herkes) ismi gramer yaps olarak tekillik ifade etmesine ramen bu cmlenin znesi birden fazla kii olduu iin oul ahsta ekimlenmitir .

   

fiili E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc ikil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin bu cmleye verdii olmak, meydana gelmek anlamn tam olarak verebilmek iin fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

Fiil ekimlerinde tekil - oul ahs kargaas karmza kmaktadr. Nitelenen isim (halk) gramer yaps asndan tekillik ifade etmesine ramen kendi ierisinde oul bir anlama sahiptir..R.da gibi topluluk isimleri tekil olarak ekimlenmektedir. E.R. cmlede ise bu ismin ikil ahsta ekimlendii grlmektedir. E.R. cmledeki bu ekim doru bir ekim deildir .

Topluluk ismini belirten fiilin nc oul ahsta ekimlenmesi gerekmekteyken bu cmledeki ekim yanl kullanlmtr .

19. (E.R.) (.R.)... ȅ(E.R.)... ...(.R.) fiili E.R.da Gemi Zaman Ulac ( ) olarak ara hali, erkek cins, tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.ya evrisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Fiilin niteledii isim ayn anlamda fakat farkl formlarda belirtildii iin tekil oul ahs kargaas bu cmlede de karmza kmaktadr. Nitelenen isim (insan) E.R.da tekil olarak kullanlm ve fiilde tekil ahsta ekimlenmitir Ayn anlamda.R.da ise bu ismin oul formu olan (insanlar) isminin kullanm tercih edilmi ve bu nedenle fiil oul ahsta ekimlenmitir. Cmleler arasndaki bu tekil oul farkll herhangi bir anlam kaybna neden olmamtr. fiil kknden treyerek elde edilmi olan ismi ve sfat da.R.da halen varln srdrmektedir .

20. (E.R.) (.R.)... ȅ(E.R.)... ...(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenen fiil ve gereklemesi istenilen eylemi belirten mastardan oluan Birleik Eylem Yklemidir ( )..R.ya evirisinde ilk fiilin neki deitirilerek cmlenin anlamna daha uygun olan (tasarlamak, planlamak) fiili, Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm ve yine mastar yardmyla Birleik Eylem Yklemi oluturulmutur .

   

E.R.da yaln durum, oul ahsta ekimlenmi Gemi Zaman Ulac ( ) ve Mastardan () olumu bir yklemdir. E.R.da ula olarak ekimlenen fiili.R.ya evrilirken farkl bir gramer yaps edinerek Gemi Zaman, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

Cmleler arasnda fiillerin gramer farkllna ramen anlam bakmndan herhangi bir farkllk yoktur. E.R. cmlede fiil toplanarak anlamn ifade etmiken.R.da toplandlar anlam ifade edilmitir. kinci fiil E.R.da mastar olarak kullanlmtr. Bu fiilin.R. karl olan fiilide yine mastar eklinde kullanlm ve Birleik Eylem Yklemi oluturulmutur. Gnmzde (, ) fiilinin kullanmna rastlamamz mmkn deildir Yalnzca bu fiil kknden tretilmi olan kelimesi.R.da halen varln srdrmektedir .

22. (E.R.) (.R.) ... 40 ܅(E.R.)

...

...(.R.) E.R.da gemi zamanda ekimlenmi Ksa Edilgen Orta ( ) ve Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenmi olan fiilden olumu bir yklemdir. Cmlelerdeki bu farkl gramer yaps bize.R.da olduu gibi E.R.da da ksa sfat yardmyla elde edilen sfat eylemini vermektedir. Cmlenin.R.ya evirisinde fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiilinden tretilen sfat, Gemi Zamanda, erkek cins, tekil ahsta Sfat Eylemi olarak kullanlmtr. fiilinin gnmzdeki direk karl fiilidir. Bu fiil kknden treyerek elde edilmi olan , isimleri, sfat ve zarf da.R.da halen varln srdrmektedir .

23. (E.R.) (.R.)... ą(E.R.)... ...(.R.) fiili E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. Yaplacak eylemi gsteren ikinci fiil ise bir zaman karkl yaratarak imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Ayn cmlede iki farkl zaman kullanlmasnn temel sebebini gerekletirilecek olan eylemin genel bir anlatm verebilmesi iin imdiki Zamanda ekimlenmi olmasyla aklayabiliriz..R.ya evirisinde bu zaman karkln ortadan kaldrmak iin fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta kullanlrken ikinci fiil ekimsiz olarak, Mastar eklinde kullanlm ve Birleik Eylem Yklemi oluturulmutur. R.da seilen cmle yaps daha doru bir anlama ve dil bilgisel yapya sahiptir. E.R. cmlede kullanlan fiiline gnmzde bu ekliyle rastlamamz artk mmkn deildir .

24. (E.R.) (.R.)... 70 (E.R.)... 72 ...(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili yine Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. fiil , , kknden tretilmi olan , , , isimleri ve sfat da.R.da varln srdrmektedir .

25. (E.R.) (.R.) ... څ(E.R.)... ...(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), birinci oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiilinin e anlamls O fiili dnllk eki alarak imdiki Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Fiiller arasndaki ahs fark cmlenin znesinin farkl kullanlmasndan kaynaklanmaktadr .

E.R.da biz gizli znesi eylemi gerekletirirken,.R.ya evirisinde eylemi gerekletiren kii deil gerekletirilen eylem n plana kartlarak dnl fiil kullanlm ve bu ekilde fiilin znesiz kullanm ekli elde edilmitir ( ). Cmleler arasndaki bu gramer yaps farkll anlamda herhangi bir bozulmaya sebep olmamtr. fiil kknden treyen , , isimleri de gnmzde halen varln srdrmektedir .

26. (E.R.) (.R.)... , , ͅ(E.R.)... , ...(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Her iki cmlede de fiili gelmek, ortaya kmak anlamn yanstmaktadr. Cmleler arasnda tekil oul ahs farkll dikkat ekmektedir. Bu farklln nedeni E.R .

cmlede znenin milliyet belirten bir topluluk ismi olmasndan kaynaklanmaktadr. E.R.da topluluk isimleri genellikle oul ahsta ekimlenmektedir..R.da ise topluluk isimleri yalnzca tekil ahsta ekimlenmektedir .

27. (E.R.) (.R.) (E.R.) ...(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.da bu fiilin eski formu olan ekline ve bu fiilden treyen herhangi baka bir isme artk rastlamamz mmkn deildir .

28. (E.R.) (.R.)

ȅ(E.R.)

...(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .
.R.da fiilinin direk karl / fiilidir. Bu fiilin E.R.da olduu gibi dnllk ekiyle kullanmna.R.da rastlamamz mmkn deildir. Bu fiilin e anlamls olan ve fiillerini.R.ya yaplan evirilerde ok sk grmekteyiz. Gnmzde bu fiiller / fiilinin yerini almtr. fiilinden treyen , isimleri de halen.R.da varln srdrmektedir .

29. (E.R.) (.R.)

Ņ(E.R.) ...(.R.) E.R.da fiilinden tretilen ve yalnzca isim olarak kullanlan bir kelimedir. Bu cmlede ise bu kelime fiil grevi stlenmitir..R.ya evirisinde ise ayn gramer yapsn kullanmamz ok olas olmad iin bu ismin tretildii fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

fiiline gnmzde rastlamamz artk mmkn deildir .

Yalnzca bu fiil kknden treyen ismi.R.da halen varln srdrmektedir .

30. (E.R.) (.R.) څ(E.R.) ...(.R.) E.R.da Gemi Zaman Ulac ( ) olarak ara hali, erkek cins, tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. fiilinin gnmzdeki direk karl olan fiilini bu cmlenin evirisinde kullanamamaktayz. E.R.da bu fiil yerlemek, yurtlamak anlamn ierirken gnmzde byle bir anlama sahip deildir. Bu nedenle.R. cmlede bu cmlenin iindeki anlam yanstabilecek olan ve ayn zamanda E.R. fiil kknden tremi bir fiil olan fiili kullanlmtr. Bu E.R. fiil kknden treyen , isimleri ve sfat da.R.da varln srdrmektedir .

31. (E.R.) (.R.)

΅(E.R.)

...(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. Bu fiilin neki bize akmak eyleminin bir yerin iine doru yapldn gstermektedir .

.R.da bu fiile bu nekle rastlanmamaktadr. Ayn eylemi karlayan fiili bu anlamda evirilerde sklkla kullanlmaktadr. Bu cmlenin evirisinde de fiilinin bu cmledeki tek karl olabilecek olan fiili imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.da ayn anlamdaki fiiline rastlamamz mmkn deildir .

32. (E.R.) (.R.) , Ӆ(E.R.) , ...(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise bir nceki fiilde de olduu gibi fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili, imdiki Zaman Edilgen Ortac olarak, belirtme halinde ( ) ekimlenerek kullanlmtr. Cmleler arasndaki morfolojik farkllk tamamyla farkl gramer yaplarnn kullanlmasndan kaynaklanmakta ve anlam bozan veya deitiren bir durumla karlalmamaktadr. E.R. cmlede (.R.;ɔ) belirtme zamiri kullanld iin fiil imdiki zamanda ekimlenmitir..R.ya evirisinde ise ayn anlamdaki fiilden elde edilen ortacn kullanlmas tercih edilmitir. fiilinin gnmzdeki direk karl olan fiili bu cmlenin evirisinde kullanlmamtr. nk bu cmledeki fiilin anlam yalnzca nehrin akmas eylemi deil, zellikle belli bir blgeye dklmesidir..R.da bu anlam verebileceimiz fiil fiili olduundan dolay bu cmlenin evirisinde fiilini kullanamamaktayz .

33. (E.R.) (.R.) (E.R.) ...(.R.) E.R.da Bitmemilik Zamannda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zaman, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R.da fiilinin bitmemilik zamannda iki farkl ekiminin olduu unutulmamaldr .

nc tekil ahs ekimi karmza hem hem de eklinde kabilmektedir. Bu nedenle zaman ekiminde herhangi bir hataya sebep olmamak iin her iki ekimde olduka iyi bilinmelidir .

34. (E.R.) / (.R.) څ(E.R.) ...(.R.1.) ...(.R.2.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. E.R.da kullanlan bu fiil farkl yerlere gitmek, dalmak anlamn tamaktadr..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olabilecek olan ve fiilleri Gemi Zamanda ekimlenerek kullanlmtr..R.ya yaplan evirilerde ounlukla fiiline rastlanmaktadr. Bunun temel nedeni cmlenin iindeki halkn yaylmas anlamn en doru ekilde yanstan fiil olmasdr. fiilinden treyen ismi de.R.da varln srdrmektedir .

35. (E.R.) (.R.)

... , ,

Ņ(E.R.)

, ,

...(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

fiilinin gnmzdeki direk karl olan fiili bu cmlenin evirisinde kullanlmamtr. nk bu fiil E.R.da anlamak, renmek, duymak anlamn tarken.R.da yalnzca grmek, tank olmak anlamn tamaktadr. Bu cmlede ise fiil.R.daki fiilin tad anlamdan tamamen farkldr .

36. (E.R.) (.R.)

,

Ņ(E.R.)

...(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm yardmc fiil ve gerekletirilecek olan eylemi bildiren mastardan oluan Birleik Eylem Yklemidir ( )..R.ya evirisinde ayn kke sahip olan fiilin neki deierek Gemi Zaman, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.da yardmc fiilinin E.R.daki nekiyle kullanmna artk rastlanlmamaktadr. Bu belirlenmi nek yerine cmlenin anlamna baklarak en uygun nekli veya neksiz fiil seilerek kullanlabilmektedir. Ayn zamanda E.R. cmlede kullanlan bu nekli fiilden treyen herhangi baka bir kelimede.R.da varln srdrmemektedir .

37. (E.R.) (.R.) ȅ(E.R.) ...(.R.) E.R.da imdiki zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenmi yardmc fiil ve eylemi bildiren mastardan oluan Birleik Eylem Yklemidir ( ). fiili bu cmlede sahip olmak anlamn yitirerek yalnzca eylemi destekleyen yardmc fiil grevi grmektedir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki direk karl olan ve cmledeki eylemi bildiren fiili imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.da fiil, anlamn kendi iinde saklad iin herhangi baka bir yardmc eyleme gerek duyulmamtr. Yardmc eylemin.R.da kullanlmamasndan kaynaklanan herhangi bir anlam kayb yoktur .

38. (E.R.) (.R.) Ӆ(E.R.) ...(.R.) E.R.da erkek cins, tekil ahsta ekimlenerek kullanlm olan Gemi Zaman Ulacdr ( )..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan ve ne morfolojik ne de anlamsal olarak herhangi bir deiime uramayan fiili Gemi Zamanda, birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Cmleler arasndaki ula fiil deiimi anlam kesinlikle deitirmemektedir. E.R. cmlede, yaplan eylemlerin arda arda sralanmas nedeniyle eylemi belirtecek olan esas fiilden nceki eylemleri belirtmek iin fiillerin ula halinin kullanlmas tercih edilmitir .

.R. cmlede ise her fiil ayn zaman ve ahsta ayr ayr ekimlenerek sralamaya gidilmitir .

39. (E.R.) (.R.)

,

څ(E.R.)

,

...(.R.) E.R.da yaln hal, tekil ahsta ekimlenerek kullanlm olan Gemi Zaman Ksa Etken Ortacdr ( )..R.ya evirisinde ise fiil deitirilmi, cmledeki anlam daha doru verebilecek olan, fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Gnmzde fiili halen varln srdrmektedir. Fakat bu cmledeki dadan inmek anlamn bu fiil karlamamaktadr. Bunun yerine.R.da artk neredeyse kalplam bir ekilde kullanlmaktadr .

40. (E.R.) (.R.) , (E.R.) , ...(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.da fiiline rastlamamz mmkn deildir. Bu fiilin yerini ayn anlamda kullanlan fiili almtr..R.ya evirisinde fiili imdiki Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R. C fiiline.R.da anlamsal ve yapsal adan benzeyen tek fiil fiilidir. Bu fiiller ayn kke sahip olmalarna ramen, bu cmledeki soyunmak, zerini deitirmek anlamn fiili ile kesinlikle verememekteyiz .

41. (E.R.) (.R.) , ܅(E.R.) , ...(.R.) E.R.da imdiki zamanda, nc tekil ahsta ekimlenmi olan yardmc eylem ve mastardan oluan Birleik Eylem Yklemidir ( )..R.ya evirisinde ise gramer yaps saklanarak yine yardmc fiil ve mastardan oluan Birleik Eylem Yklemi kullanlmtr. Cmleler arasnda zaman ve ahs farkll bulunmamaktadr. Yalnzca kamlamak, vurmak anlamnda kullanlan fiiller farkllk gstermektedir. E.R.da kullanlan fiiline.R.da rastlamamz mmkn deildir. Bunun fiilin yerini fiili almtr. E.R.da kullanlan fiil kknden treyen ve gnmzde halen.R.da varln srdren tek kelime kelimesi olmutur. Aralarndaki anlamsal benzerlik.R.daki kelimesi iin ok geerli bir benzerlik deildir. Yalnzca denilebilir ki;

kamlamak, vurmak eyleminin gerekletirilecei aracn yapld maddeyle veya ekil itibariyle bu eylemin gerekletirildii araca benzemesiyle aralarndaki anlamsal benzerlik aklanabilmektedir. Bu benzerlik dnda fiilin yanstt anlamn tayan baka bir benzerlik bu kelime iin sz konusu deildir .

42. (E.R.) (.R.) : ܅(E.R.) : ҅(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise ift srmek, tarla/toprak srmek manasnda fiilinin gnmzdeki karl olan fiili imdiki Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Fiiller anlam bakmndan ayn olmalarna ramen tamamen farkldrlar. fiili E.R.da tarm ileriyle uramak manasna gelmekteyken..R.daki karl olan fiili barmak, viyaklamak anlamndadr. Grld gibi.R.daki fiili E.R.daki fiilinden gelmemektedir .

43. (E.R.) (.R.) ΅(E.R.) ΅(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise cmledeki anlam daha iyi yanstabilmek iin fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili tercih edilmi ve Gemi Zaman, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Her iki fiilin de kk szcne dayanmaktadr. E.R.da kullanlan fiil.R.da da olarak halen varln srdrmekte, fakat olduka nadir kullanlmaktadr. bu fiilin kullanm alan gnmzde yalnzca edebiyat dili, zelliklede iir diliyle snrlandrlmtr. Ayn kkten gelen sfat da gnmze kadar saklanm, fiilin aksine aktif olarak kullanlmtr. Fakat anlam asndan bakldnda hem fiili hem de sfat bu cmledeki somut bir nesneyi gzne kestirmek, beenmek anlamn ifade etmemekte, yalnzca canl varlklar ve insanlar arasndaki ilikiyi ifade etmektedir. Bu nedenle bu cmlenin.R.ya evirisinde bu fiilin kullanm tercih edilmemitir .

44. (E.R.) (.R.)

,

څ(E.R.)

,

Յ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili yine Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Bu cmlelerde fiiller arasndaki tek fark nektir. Bu farkl nekler fiillere farkl birer anlam vermektedir. E.R.da kullanlan fiili bu cmledeki anlatm tam olarak karlamad iin.R.ya evirisinde yok etmek, sonunu getirmek manasyla cmledeki eylemi tam olarak ifade edebilecek olan fiili kullanlmtr. fiili.R.da hala kullanlmakta, fakat anlam olarak bu cmledeki anlam karlayamamakta ve tketmek, harcamak manasnda kullanlmaktadr. fiil kknden treyen , isimleri ve sfat gnmzde halen varln srdrmekte fakat anlamsal adan E.R. fiilin anlamn deil.R. fiilin anlamn tamaktadrlar .

45. (E.R.) / (.R.)

,

Ʌ(E.R.)

,

ޅ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiilinin kullanm tercih edilmi ve Gemi Zaman, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Bu fiil cmleye daha edebi bir ifade vermek iin tercih edilmitir..R.ya yaplan baz evirilerde ayn cmlede fiili karmza kmaktadr. Her iki kullanmda yapsal ve anlamsal olarak dorudur. fiil kknden treyen ismi de gnmzde halen bu fiilin anlamn yanstarak varln srdrmektedir .

46. (E.R.) (.R.) څ(E.R.) (.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Cmlelerde kullanlan fiiller ayn kke fakat farkl neklere sahiptirler..R.da lmek, soyu tkenmek manasn verebilmek iin fiili kullanlmtr. fiili.R.da halen eklinde kullanlmaktadr. Bu cmledeki anlam yalnzca lmek deil, ayn zamanda soyu tkenmek olduu iin fiili bu cmlenin evirisinde kullanlmamtr. Ayn zamanda fiili gnmzde daha ok halk dilinde karmza kmaktadr .

47. (E.R.) (.R.) , ܅(E.R.)

- ,

Ӆ(.R.) E.R.da Bitmemilik Zamannda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

fiili E.R.da yaratmak, yapmak anlamnda kullanlmaktadr .

Bu cmledeki eylem ise daha ok dzenlemek, organize etmek, yapmak anlamn tad iin.R.ya evirisinde fiilinin kullanlmas tercih edilmitir. E.R.da kullanlan fiili.R.da halen eklinde varln korumaktadr. E.R. fiil kknden treyen ve fiille beraber gnmzde halen varln srdren kelimelerde vardr. Bunlar; , , isimleri ve , sfatlardr .

48. (E.R.) (.R.)

,

(E.R.)

, A(.R.) E.R.da Bitmemilik Zamannda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan ve bir nceki cmlede kullandmz fiilden tamamen farkl olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr . Bir nceki cmlede de akladmz gibi fiili E.R.da yaratmak, yapmak anlamnda kullanlmaktadr. Bu cmledeki eylem ise bal kalmak, dayanmak, davranmak manasnda olduu iin, E.R.da kullanlan fiilinin.R.daki karl olan fiili kullanlmam, bunun yerine anlam tam olarak yanstabilecek farkl bir fiil olan fiili kullanlm ve bylece cmledeki eylemin manas tam olarak belirtilmitir. fiilini E.R.dan.R.ya evirilerde ok farkl fiillerle eletirebilmekteyiz. Bunun sebebi bu fiilin E.R.da farkl anlamlar ieren eylemleri aklamakta kullanlmasdr. Bu fiilin kullanld baz anlamlar unlardr: yaratmak, yapmak, etmek, klmak, ilemek, retmek, uyandrmak, dourmak, icra etmek, uygulamak, gerekletirmek, hesap etmek, sanmak, benzetmek v.b.. Grld zere bu fiil anlam asndan olduka geni bir yelpazeye sahiptir. Bu nedenle bu fiilin evirisinde cmledeki anlam gz nnde bulundurularak en doru fiil tercih edilmelidir .

49. (E.R.) (.R.)

ȅ(E.R.)

ȅ(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise hkmetmek, emretmek, irade etmek manasnda fiilinin gnmzdeki karl olan fiili, imdiki Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

E.R.da kullanlan fiiline artk.R.da rastlamamz mmkn deildir. Ayn zamanda bu fiil kknden treyen herhangi bir kelimeye de.R.da rastlanlmamaktadr .

50. (E.R.) (.R.)

, څ(E.R.)

,

΅(.R.) E.R.da Gemi Zaman Ksa Etken Ortac olarak ( ), yaln hal oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiilinin edilgen yap eklinde kullanlmas tercih edilmi ve Gemi Zaman, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R. cmledeki fiilin.R.da tam karl fiili olarak karmza kmaktadr. Bu fiil anlam olarak birbirlerine olduka yakn olan fiili ile sklkla yer deitirebilmektedir. Bu deiim cmleler arasnda herhangi bir anlam kaybna sebep olmamaktadr. Bu cmlede dikkati eken deiim tekillik oulluk deiimidir. E.R. cmlede fiil oul ahsta ekimlenirken.R.ya evirisinde tekil ahsta ekimlenmitir. Bu deiim, topluluk belirten ɔ (her biri) szcnn E.R.da oul zne olarak kullanlmasndan kaynaklanmaktadr..R.da ise ayn szck topluluk ismi olmasna ramen kesinlikle tekil ahsta ekimlenmektedir .

fiil kknden treyen / , , , / isimleri.R.da halen bu fiilin anlamn yanstarak varln srdrmektedir .

51. (E.R.) (.R.) ȅ(E.R.) (.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. E.R .

cmlede bu fiilin verdii anlam farkl ynlere doru dalarak kamak anlamdr. Bu cmlenin.R.ya evirisinde bulunulan yeri terk etmek, dalmak manasn verebilen fiilinin kullanlmas tercih edilmi ve imdiki Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R.da kullanlan fiiline bugn.R.da olarak rastlamaktayz. Bu cmlenin evirisinde ise bu fiilinin kullanlmadn grmekteyiz. Bunun temel sebebi.R.da bu fiilin terk etmek, ayrlmak manasn tam olarak yanstmamasdr. Bu fiil kknden treyen ismi de.R.da halen varln srdrmektedir .

Fakat bu isimde fiilin E.R.da sahip olduu anlam deil.R.da edindii anlam yanstmaktadr .

52. (E.R.) (.R.)

, ,

ȅ(E.R.)

, ,

܅(.R.) E.R.da geni gemi zamanda, nc oul ahsta ekimlenmi koac ve ara durumundaki sfatyla yaplm Birleik sim Yklemidir ( )..R.ya evirisinde ise bask yapmak, ezmek manasn daha gl verebilmek iin Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenmi olan Birleik Eylem Yklemi kullanlmtr. Cmleler arasndaki bu yapsal farkllk anlam deiikliine sebep olmamtr. Yalnzca.R.da tercih edilen fiili cmledeki yklemin anlamn glendirmitir .

E.R. cmle yapsnda karmza kan ,- sfatna gnmzde biraz deimi olarak eklinde rastlamamz mmkndr. Ayn kklere sahip olan / fiilide.R.da aktif olarak kullanlmaktadr. Fakat bu cmlenin ierdii negatif anlam gl bir ekilde yanstamamaktadr .

53. (ER) - (R) , Ӆ(E.R.)

, ,

̅(.R.) E.R.da geni gemi zamanda, nc oul ahsta ekimlenmi yardmc fiili ve ardndan yardmc fiili ile kurulmu olan Birleik sim Yklemidir ( ). E.R. cmledeki karmak yklem yapsn gidermek iin.R.ya evirisinde yardmc fiil ve isimle yaplan fiil yaps atlm ve onun yerine ayn anlam veren fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenmi olan tek bir yardmc fiille kullanlmtr. E.R. cmledeki iki yardmc fiilden birinin.R.ya evrilirken atlmas cmlede anlam kaybna yol amamtr .

Aksine cmle yapsndaki kargaay gidermitir .

54. (E.R.) (.R.)

ۅ(E.R.)

ȅ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. E.R. cmledeki yklemi (bar yapmak) anlamn ifade etmektedir..R.ya evirisinde ise yanl bir kullanm olduu iin, bu anlam ifade etmekte kullanlan deyimi kullanlmtr..R.da bugn bu kullanm dnda baka bir kullanma rastlamamz mmkn deildir .

55. (E.R.) (.R.) Յ(E.R.) Յ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde cmledeki saklamak, gizlemek anlamn daha doru verebilmek iin fiilinin gnmzdeki bu anlamda karl olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Gnmzde fiili halen kullanlmaktadr .

Fakat bu cmledeki anlamn dnda gmmek, cenaze kaldrmak manasndadr. Bu nedenle bu cmlenin.R.ya evirisinde fiilinin yerine anlam daha doru ve eksiksiz verebilecek olan fiilinin kullanm tercih edilmitir. E.R. fiil kknden treyen , isimleri ve sfat da.R.da halen varln srdrmektedir .

56. (E.R.) (.R.)

, ,

څ(E.R.)

, ,

х(.R.) E.R.da yardmc fiili ve fiilinden treyerek nc tekil ahs, erkek cinste ekimlenmi olan gemi zaman ortacyla yaplm bir Dilek art Kipidir (/ ). Bu cmlede belirtilen eylemin gereklemesi istenmektedir ve bu nedenle dilek-art kipi kullanlmas tercih edilmitir..R.ya evirisinde ise cmledeki anlam yanstacak olan baka bir fiil tercih edilerek, fiili yine dilek-art kipinde kullanlmtr. E.R.dan farkl olarak.R.da dilek-art kipi yapmnda gemi zamanda ekimlenmi olan fiilin nne veya arkasna yalnzca dilek-art ilgeci getirilmektedir. E.R.da ise yardmc fiili say ve ahslara gre ekimlenerek kullanlmaktadr. E.R.da 2. ve 3. tekil ahs ekimi olan dilek-art ilgecinin gnmze, say ve ahsa gre deimeden olduu gibi dilek-art ilgeci olarak geldiini bu cmleden rahatlkla grebilmekteyiz .

57. (E.R.) (.R.) , څ(E.R.) ; ą(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise ayn kkten gelen fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Ayn kknden gelen bu iki fiilin mastar durumlarna baktmzda geirdii deiimi grebilmekteyiz .

isminden fiil tretirken ismin sonuna eklenen fiil taklar farkllk gstermektedir ( / ). Bu biimsel farklln dnda fiiller arasnda herhangi bir anlam deiiklii yoktur .

   

E.R.da geni gemi zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm olan fiili ve yaplmas istenilen eylemi belirten ikinci fiil olan fiilinin mastar halinde kullanlmasyla yaplan Birleik Eylem Yklemidir ( )..R.ya evirisinde de birleik eylem yklem yaps saklanarak ayn anlam ifade eden farkl fiiller ayn zaman ve formda kullanlmtr. fiili.R.da halen olarak, ayn anlamda kullanlmaktadr. Fakat bu fiilin yerini daha sk kullanlan fiili almtr .

fiili ise.R.da neksiz biimde eklinde kullanlmaya devam etmektedir. Bu cmledeki srkleyerek karaya karmak anlamn verebilmek iin ise fiili kullanlmtr .

59. (E.R.) (.R.) ۅ(E.R.) ȅ(.R.) E.R.da bir nceki cmlede de olduu gibi yardmc fiili ve fiilinden treyerek nc tekil ahs, erkek cinste ekimlenmi olan gemi zaman ortacyla yaplm bir dilek-art kipidir (/ )..R.ya evirisinde ise cmledeki anlam daha doru yanstacak olan baka bir fiil tercih edilerek, fiili gemi zamanda ekimlenerek yine dilek-art kipinde kullanlmtr. Gnmzde E.R.cmlede kullanlan fiili kullanlmaya devam etmektedir..R.da bu fiilin izlerine , fiillerinde, , isimlerinde, sfatnda ve zarfnda rastlayabilmekteyiz. Bu cmlenin.R.ya evirisinde ise baka bir fiil olan fiilinin kullanldn grmekteyiz. Bu fiil deiiminin sebebi yalnzca cmledeki anlamdan kaynaklanmaktadr .

fiilinin gnmzdeki yansmas olan fiili edebi dilde yorumlamak, yormak manasnda kullanlrken, konuma dilinde konumak, anlatmak, aklamak manasnda kullanlmaktadr. Bu cmlede ise anlatmak, aklamak manasnn verilmesi gerektii iin.R .

edebi dilinde bu anlam tam olarak verecek olan fiilinin kullanlmas tercih edilmitir .

60. (E.R.) (.R.)

΅(E.R.)

߅(.R.) E.R.da ikinci oul ahs, emir kipinde ekimlenerek kullanlm bir yklemdir ( )..R.ya evirisinde de fiili yine oul ahs, emir kipinde ekimlenerek kullanlmtr. E.R.da bu cmledeki reddetmek anlamn verecek olan bir dier fiilde fiilidir. fiili gnmze kadar gelebilmi ve ayn anlamda kullanlmaya devam etmitir .

E.R.da ayn anlam veren ve bu cmlede kullanlan fiili ise gnmze kadar saklanamam ve kullanm tamamen ortadan kalkm, bu fiilin yerini tamamyla fiili almtr .

61. (E.R.) (.R.)

,

ޅ(E.R.)

,

,

ȅ(.R.) E.R.da kalma halinde ekimlenerek kullanlm imdiki zaman ksa etken ortac olan birinci fiil ve gereklemesi istenilen eylemi belirten mastar halindeki ikinci fiilden oluan Birleik Eylem Yklemidir ( ) .

.R.ya evirisinde ise cmledeki Δ (her eyin stnde, her eyden stn) kelime grubunun kullanlmasndan dolay ahs derek, znesiz cmle yaps kurulmutur. Bu nedenle.R. cmlede yerine getirilen eylemi anlatabilmek iin imdiki Zaman Ulac ( ) kullanlm ardndan gereklemesi istenilen eylemi belirten fiil yine mastar halinde saklanmtr. E.R. ve.R .

cmlelerde kullanlan fiillerin de farkllk gsterdii gzlemlenmektedir .

E.R.da kullanlan fiilinin.R.da karl hem hem de fiilidir. Bu iki fiil arasnda anlam bozacak bir farkllk yoktur .

Dier fiil olan fiilinin.R. karl olarak yine fiili kullanlabilecei gibi bu cmlede eylemin ifade ettii manay tam olarak verebilmek iin baka bir fiil olan fiilinin kullanlmas tercih edilmitir. Fiiller arasnda anlam bozacak herhangi bir farkllk yoktur. Yalnzca unutulmamas gereken nemli bir husus vardr; fiili.R.ya geerken vasiyet etmek, dorulamak, tasdik etmek ve tanklk etmek anlamlarn kaybederek yalnzca bildirmek, haber vermek, duyurmak anlamlarn tamaya balamtr. Bu nedenle bu cmlenin evirisinde fiili kullanlmamtr .

62. (E.R.) (.R.) , 50, , , Ņ(E.R.)

, ,

…(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. Bu yklemin fiil ve isimden oluan bir kelime grubu olduu dikkati ekmektedir .

.R.ya evirisinde ise bu cmledeki ticaret yapmak anlamn verebilmek iin tek bir fiil kullanlmaktadr..R.ya eviride kullanlan fiili yine imdiki Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R.da yklem olarak kullanlan yapsna gnmzde rastlamamz artk mmkn deildir .

63. (E.R.) (.R.)

, ,

ȅ(E.R.)

, ,

, , ۅ(.R.) E.R.da Yaln Gelecek Zamanda ( ), birinci oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. E.R.daki fiilinin acele etmek, ileri gitmek anlam bu cmlede verilmek istenen manay tam olarak karlayamad iin.R.ya evirisinde cmlenin anlamn en iyi ekilde ifade edecek olan (gayret etmek, abalamak) fiili Yaln Gelecek Zamanda, birinci oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R. cmlede kullanlan fiiline artk.R.da rastlamamz mmkn deildir .

64. (E.R.) (.R.)

,

΅(E.R.)

,

߅(.R.) E.R.da imdiki zamanda ( ), nc oul ahsta ekimlenmi olan yardmc fiil ve gereklemesi istenilen eylemi bildiren mastar halindeki fiilden oluan Birleik Eylem Yklemidir ( )..R.ya evirisinde cmle yaps asndan herhangi bir deiiklik olmamtr .

E.R.da kullanlan fiillerin karl olan.R. fiiller yine imdiki zamanda ekimlenmi yardmc fiil ve gereklemesi istenilen eylemi bildiren mastar eklinde kullanlm fiilden oluan Birleik Eylem Yklemi olarak kullanlmtr. E.R. cmledeki fiilinin.R. karl fiilidir. Fiil yaps asnda yalnzca iki harf kaybederek gnmzde bu ekilde kullanlmaya balanmtr. Fakat.R.da E.R. fiil kknden tam olarak yansyan isminin formunda hibir deiiklik olmadan sakland grlmektedir .

65. (E.R.) (.R.)

,

̅(E.R.)

,

υ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise bir nesneyi topraa gmmek ifadesini vermek iin fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Bugn.R.da hala fiilinin yansmas olan kelimelere, sfat ve fiile rastlamaktayz. Fakat bu fiil gnmzde len kiiyi defnetmek manasnda kullanlmaktadr. Bu cmlede ise tamamyla bir nesneden bahsedildii iin fiilini.R.ya eviride kullanmamz mmkn deildir. Bu fiilden gnmze kadar biimsel olarak deiime uramadan gelen baz kelimeler vardr. Bunlar; , isimleri; sfat ve fiilidir .

66. (E.R.) (.R.)

, ۅ(E.R.)

, ܅(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise E.R. fiilin anlamn tam olarak karlayan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

Cmleleri anlam bakmndan incelediimizde hibir deiiklik olmadn grmekteyiz. Her iki cmlede de fiiller tartmak, bozumak anlamn vermektedir. E.R. cmlede kullanlan fiili tamamen ortadan kalkmtr. Bu fiile.R.da rastlamamz mmkn deildir .

67. (E.R.) (.R.)

, ,

, , , ۅ(E.R.)

: , , ,

, …(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise bu cmledeki birletirmek, toparlamak, bir araya getirmek anlamn daha kesin olarak ifade edecek olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Gnmzde E.R. cmlede kullanlan fiiline rastlamamz mmkn deildir. Ayn kke sahip olan fiil kullanmn yitirmesine ramen, bu kkten treyen ve birliktelik ifade eden ismi, sfat ve zarf halen kullanmn srdrmektedir .

68. (E.R.) (.R.)

Ӆ(E.R.)

Ӆ(.R.) E.R.da erkek cins, tekil ahsta ekimlenmi Gemi Zaman Ulac ( )olarak kullanlmtr .

.R.ya evirisinde ise ulacn yerini Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenmi olan fiil almtr. Cmlelerdeki Ula - Fiil kullanm fark herhangi bir anlam deiikliine sebep olmamaktadr. E.R. cmlede kullanlan fiiline gnmzde rastlamamz mmkn deildir .

Bu fiilin yerini ayn anlamda (konumak, sylemek) baka bir fiil olan almtr. Yalnzca E.R.daki ayn kke sahip , isimleri ve sfat.R.da halen varln srdrmektedir .

   

E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm olan fiili ve yaplmas istenilen eylemi belirten ikinci fiil olan fiilinin mastar halinde kullanlmasyla yaplan Birleik Eylem Yklemidir ( )..R.ya evirisinde de birleik eylem yklem yaps saklanarak ayn anlam ifade eden farkl fiiller ayn zaman ve formda kullanlmtr. fiili.R.da halen olarak, ayn anlamda kullanlmaktadr. Fakat bu fiilin yerini daha sk kullanlan fiili almtr. fiili ise.R.da halen varln srdrmektedir..R.ya evirisinde farkl nekle ayn kkten gelen fiilin kullanlmas yalnzca fiiller arasndaki anlam farkndan kaynaklanmaktadr..R.da fiili her yann kazmak anlamn tamaktadr. E.R. cmleye baktmzda ise yalnzca kazmak manasnn olduunu grmekteyiz. Bu nedenle cmledeki anlam tam olarak karlayabilecek olan fiilinin.R. eviride kullanlmas tercih edilmitir .

70. (E.R.) (.R.)

,

΅(E.R.)

,

(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise cmledeki hzlca uzaklamak, kamak anlamn verebilmek iin E fiili yine imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Gnmzde E.R. cmlede kullanlan fiiline rastlamamz mmkn deildir..R.da fiil yapm ekinin deimesiyle bu fiilin karln fiilinde grmekteyiz .

Bunun dnda ayn kkten treyerek, farkl neklerle oluturulmu ve anlam bakmndan birbirine denk debilecek olan , - fiilleri de gnmzde halen varln srdrmektedir .

71. (E.R.) (.R.)

(E.R.)

,

΅(.R.) E.R.da yardmc fiilinden tretilerek elde edilen belirsiz zne yapsna sahip fiil ve ardndan gerekletirilecek eylemi belirten mastar halindeki fiilden oluan Birleik Eylem Yklemidir..R.ya evirisinde ise dilbilgisel yap saklanarak fiillerin gnmzdeki karlklar kullanlmtr. E.R. cmledeki fiilinin gnmzdeki direk karl fiilidir .

Fakat.R. cmlede bu fiilin farkl bir nekle kullanmn grmekteyiz. Bu deiimin temel sebebi fiilin anlamnda gizlenmitir..R.da fiili bir eyi yeniden yapmak anlamn tamaktadr. Bu cmleye baktmzda ise zaten yaplm bir iin devamnn sz konusu olduunu grmekteyiz. Bu nedenle.R.da bu anlam ifade edecek olan fiilinin kullanm tercih edilmitir .

72. (E.R.) (.R.)

,

ۅ(E.R.) , ޅ(.R.) E.R.da Bitmilik Zamannda (), ikinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, ikinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. fiili zaman ierisinde tamamen ortadan kaybolmutur. Gnmzde ne bu fiile nede fiil kknden treyen herhangi baka bir kelimeye rastlamamz mmkn deildir .

73. (E.R.) (.R.)

,

Ӆ(E.R.)

,

߅(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan O fiili imdiki Zamanda, birinci oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

Cmleler arasndaki tekil oul ahs fark dikkat ekmektedir. Bu farklln temel nedeni tamamen anlatmdan kaynaklanmaktadr .

Cmledeki anlam vurgulayabilmek iin.R.ya evirisinde oul ahs kullanm tercih edilmitir. Bu farkllk cmleler arasnda herhangi bir anlam kaybna neden olmamaktadr. Gnmzde fiiline rastlamamz mmkn deildir. Fakat bu fiil kknden gelen , isimleri, sfat ve - zarf.R.da halen varln srdrmektedir .

74. (E.R.) (.R.)

E , :

ȅ(E.R.)

, :

Ʌ(.R.) E.R.da imdiki Zaman Ksa Etken Ortac ( ) olarak erkek cins, oul ahs, ara halinde ekimlenerek kullanlmtr..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zaman Etken Ortac olarak ekimlenip kullanlmtr. Cmleler arasnda gze arpan en nemli ayrnt zaman farklldr. E.R. cmlede orta imdiki zamanda ekimlenmiken,.R.da gemi zamanda ekimlenmitir. Bu zaman farklln bir hata olarak kabul etmezsek.R.da ayn cmlede kullanlan fiillerin ayn zaman tamas gereklidir kuralyla bu farkll aklayabiliriz. E.R. cmlede ilk fiil gemi zaman yanstt iin kullanlan orta imdiki zamanda ekimlenmi olmasna ramen cmlenin gemi zaman cmlesi olduunu grebilmekteyiz .

Gnmzde fiili halen var olmakla beraber anlam asndan bu cmledeki anlam kesinlikle karlamamaktadr. E.R. cmledeki fiil kandrmak, aldatmak anlam tarken, gnmzde fiili eski anlamn tamamen kaybederek pohpohlamak, pehpehlemek anlamyla kullanmn srdrmektedir. Ayn kkten gelen fakat tpk fiil yapsnda olduu gibi eski anlamn kaybetmi olan ismi ve sfatlarna da.R.da rastlamamz mmkndr .

75. (E.R.) (.R.)

, ,

, (E.R.)

,

, ȅ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. fiiline.R.da / eklinde ve hemen hemen ayn anlamda rastlamamz hala mmkndr. Fakat fiili ile fiili arasnda gnmzde ok kk fakat nemli ve belirleyici bir fark vardr. E.R. cmlede kullanlan fiilinin gnmzdeki karl olan / fiili edinmek, kavumak, bulmak anlamnda kullanlmaktadr. Bu cmlede ise kayp olan bir kiiyi arayarak bulmak anlam vardr. / fiilinin gnmzde bu ekilde bir kullanm grlmemektedir. Bu nedenle bu cmlenin.R.ya evirisinde kayp olan bir eyi / bir kiiyi bulmak anlamnda fiilinin kullanlmas zorunlu olmutur .

76. (E.R.) (.R.)

, ,

, ? (E.R.)

; :

? (.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), birinci oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili imdiki Zamanda, birinci oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. fiiline gnmzde bu cmledeki anlamyla (denemek, snamak, test etmek) rastlamamz mmkn deildir. Fiil eski anlamn yitirerek, / eklinde, gnaha sokmak, ayartmak anlamyla varln srdrmektedir. Bu fiil kknden treyen (gnaha sokan, ayartan) ve (gnaha sokma, ayartma) isimleri fiilin yeni anlamn yanstan isimlerken, (tecrbelilik) ismi ve (tecrbesi olan, tecrbeli) sfat ise fiilin eski anlamn yanstmakta ve.R.da halen varlklarn srdrmektedirler .

77. (E.R.) (.R.) , Ņ(E.R.) , Ӆ(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Cmleler arasndaki zaman fark gze arpmaktadr. E.R.da (bir defasnda, bir keresinde) zarfyla beraber ounlukla imdiki zaman kullanlmakta fakat baz cmlelerde bu zarfla beraber gemi zamann kullanldna da rastlanmaktadr. Bu konuda kesin bir gramer kural bulunmamaktadr..R.da ise bu zarfla beraber kesinlikle gemi zaman kullanlmaktadr. Gnmzde fiiline rastlamamz mmkn deildir. Bu fiilin yerine cmledeki anlam tam olarak karlayacak ekilde birka farkl fiil kullanlabilmektedir. Bunlardan bazlar; , , fiilleridir. fiili tamamen ortadan kalkm olmasna ramen bu fiil kknden treyen ismi.R.da varln srdrmektedir .

78. (E.R.) (.R.)

ȅ(E.R.)

…(.R.) E.R.da fiilin znesiz kullanm ekli olan ( ) ve zorunluluk ifade eden fiili ve mastar halinde kullanlm bahsi geen eylemi belirten fiilden olumu Birleik Eylem Yklemidir ( )..R.ya evirisinde ise Birleik Eylem Yklem yaps korunarak ilk fiil yine znesiz ekilde kullanlm ve ardndan eylemi belirten fiil mastar halinde kullanlmtr. E.R .

cmledeki fiilinin gnmzdeki karl deyimidir. Bu anlam ifade eden herhangi baka bir fiil veya deyim.R.da kullanlmamaktadr. fiili ise zaman ierisinde tamamen kaybolmutur .

79. (E.R.) (.R.)

,

څ(E.R.)

̅(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili yine imdiki Zamanda, birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R .

cmlede kullanlan fiiline gnmzde rastlamamz mmkn deildir. Ancak bu fiil kknden treyen baz isim, zarf ve sfatlar fiilin tad anlam yanstarak halen.R.da varlklarn srdrmektedirler. Bunlar Ȩ, Ȩ, , , , isimleri; Ȩ, , sfatlar ve zarfdr .

80. (E.R.) (.R.)

ą(E.R.)

…(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin bu cmledeki anlamyla gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R. fiilinin gnmzdeki direk karl olan / fiilinin anlam tamamen deimitir. E.R. fiil insanlar toplamak, bir araya getirmek anlamndayken gnmzde ayn fiil kesmek anlamnda kullanlmaktadr. Bu cmledeki anlam.R.da en iyi yanstacak fiil ise fiilidir. E.R. fiil kknden treyen herhangi baka bir kelime de.R.da varln srdrmemektedir .

   

E.R.da dii cins, tekil ahs, ynelme halinde ekimlenerek kullanlm Gemi Zaman Ulacdr ( )..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Cmleler arasndaki gramer fark byk bir anlam deiikliine sebep olmamaktadr .

E.R. cmledeki baz hatalar kapatmak ve cmlenin anlamn tam olarak karlayabilmek iin.R. cmlede fiilin gemi zamanda ekimlenmesi daha doru kabul edilmitir. E.R. cmlede zne erkek cins olmasna ramen ula ekimi dii cinste yaplmtr. Ayn zamanda E.R. cmlede znenin gerekletirdii eylemi belirten fiil cmlede bulunmad iin.R .

da bu hatay dzeltmek amacyla fiil kullanm tercih edilmitir .

fiilinin.R.daki tek karl fiili deildir .

Cmledeki anlam gz nnde bulundurarak kullanlabilecek baka , , fiillerde bulunmaktadr. Bunlar;

, , fiilleridir. fiiline ve bu fiil kknden treyen herhangi baka bir kelimeye.R.da rastlamamz mmkn deildir .

82. (E.R.) (.R.)

,

, ܅(E.R.)

;

ޅ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Gnmzde E.R. cmlede kullanlan fiiline rastlamamz mmkn deildir. Bu fiil zaman ierisinde tamamen ortadan kalkmtr. Fiil kknden treyen herhangi baka bir isim de.R.da varln srdrmemektedir. Bu fiilin yerini birbirinin e anlamls olan farkl fiil almtr. Bunlar , ve () fiilleridir. Cmledeki anlam en doru ekilde karlayan fiil seilerek fiilinin gnmzdeki karl olarak kullanlabilmektedirler .

83. (E.R.) (.R.)

, , ,

, ޻, ޅ(E.R.)

,

, , :

޻, ޅ(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise (bilmek, haberi olmak) fiilinin gnmzdeki karl olan fiili yine imdiki Zamanda, birinci tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Gnmzde fiiline eklinde rastlamamz mmkndr. Fakat.R.da fiili iki farkl anlamda kullanlmaktadr. Bunlardan birincisi E.R. kkenden gelen haberi olmak anlam, dieri ise E.R. kkenden tamamen farkl olan ynetmek, mdrlk yapmak anlamdr. Gnmzde bu ikinci anlam ok daha yaygn olarak kullanlmaktadr. E.R. fiil kknden treyen zarf da haberli, haberi olarak anlamyla.R.da varln srdrmektedir .

E.R. metinlerde bilmek, haberi olmak ve tanmak anlamnda yalnzca fiilini deil ayn zamanda fiilini de grmekteyiz .

fiili daha sklkla Eski Slavca dilinde karmza kmakta, Eski Rusada ise zamanla kullanmn yitirmektedir .

84. (E.R.) (.R.)

,

. ? ?

(E.R.)

,

. ?

? (.R.) E.R.da Yaln Gelecek Zamanda ( ), ikinci oul ahsta ekimlenerek kullanlm olan fiil ve fiilin nesnesi olan isimle oluturulmu bir deyimdir () .

.R.ya evirisinde ise deyiminin gnmzdeki karl olan fiili yine Yaln Gelecek Zamanda, ikinci oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Gnmzde deyimine rastlamamz mmkn deildir. Bu deyimin yerini tamamen fiili almtr. Bunun dnda anlam bakmndan birbirine e deer olan deyimler.R.da saklanmtr. rnein; , deyimleri. Bu iki deimden de aka grlmektedir ki, fiil kk ayn kalmasna ramen fiillerin nesnesi deimektedir. Bu fiil kkyle E.R .

cmlede geen ̔ nesnesinin beraber kullanlna gnmzde artk rastlanlmamaktadr .

   

E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc ikil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin bu cmledeki anlamn karlayabilecek olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R. cmledeki ܔ (gene, yine) bize fiilin tam olarak hangi eylemi ifade ettiini gstermektedir. Bu nedenle fiilinin karl olabilecek dier fiiller arasndan (geri vermek, iade etmek, yeniden kazanmak) fiili seilmitir. Cmleler arasndaki tekil

oul ahs farkll dikkat ekmektedir. E.R. cmlede iki kiiden bahsedildii iin ikil ahs kullanlmtr fakat.R.da ikil ahs olmad iin iki kiiden bahsederken oul ahs kullanlmaktadr .

86. (E.R.) (.R.)

܅(E.R.)

, ,

ޅ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Her iki cmlede fiilin znesiz kullanm ( ) eklinde kurulmutur. Gnmzde E.R. cmlede kullanlan fiiline / eklinde konuma dilinde rastlamamz hala mmkndr. Fakat edebi dilde bu fiil giderek kaybolmaktadr. Ayn zamanda bu fiil kknden treyen ismi ve sfat da.R.da halen varln srdrmektedir .

87. (E.R.) (.R.)

,

(E.R.)

,

(.R.) E.R.da imdiki Zaman Ulac ( ) olarak erkek cins, tekil ahs, yaln halde ekimlenerek kullanlmtr..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili imdiki Zaman Ulac olarak kullanlmtr. fiiline gnmzde baz metinlerde eklinde rastlamamz mmkndr. Ayn zamanda bu fiil kknden treyen ismi de.R.da halen varln srdrmektedir. Fakat hem fiil hem de isim gnmzde edebi dilde olduka nadir kullanlmakta, konuma dilinde ise bu fiile ve isme neredeyse hi rastlanlmamaktadr .

88. (E.R.) (.R.)

...(E.R.)

(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

fiili zaman ierisinde tamamen ortadan kaybolmutur .

Gnmzde ne bu fiile nede fiil kknden treyen herhangi baka bir kelimeye rastlamamz mmkn deildir .

89. (E.R.) (.R.)

, , ,

...(E.R.)

, ,

ۅ(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise ayn fiilin gnmzdeki karl olan fiili yine Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

Gnmzde E.R. cmlede kullanlan fiile herhangi bir morfolojik deiiklik olmam ekliyle rastlamamz mmkn deildir. fiili baz harf dmeleri ve fiil yapm ekinin deimesiyle eklini almtr. Bu fiil E.R.da gnlk hayatta kullanlan giyinmek anlamn ifade ederken,.R.da gnlk konuma dilinde kullanmn yitirmi ve yalnzca kilise dilinde din adamlarnn dini kyafetlerini giymesi anlamn ifade edecek ekilde kullanlmaya devam etmitir .

90. (E.R.) (.R.)

, , ,

, ...(E.R.)

,

Ņ(.R.) E.R.da Gemi Zaman Ksa Etken Ortac ( ) olarak, erkek cins, tekil ahs, ynelme halinde ekimlenerek kullanlm bir yklemdir. E.R .

cmledeki gze batan tek kullanm hatas cinsin doru seilmemesidir .

E.R. gemi zaman ksa etken orta yapmnda erkek cinsin ald veya

ekinin kullanlmas yerine dii cins eki olan eki kullanlmtr .

.R.ya evirisinde ise E.R. cmlede kullanlan fiilin gnmzdeki karl olan fiili nekle beraber Gemi Zaman Ulac olarak kullanlmtr. Bu morfolojik deiiklik cmleler arasnda herhangi bir anlam kaybna neden olmam, her iki cmlede de grmek anlam ifade edilmitir. E.R. cmlede kullanlan fiiline.R.da rastlamamz artk mmkn deildir. Yalnzca bu fiil kknden treyen , , isimleri ve , , sfatlar gnmzde halen varln srdrmektedir .

91. (E.R.) (.R.) , ...(E.R.) , (.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc oul ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise O fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc oul ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

Gnmzde O fiilinin tam karl olan / fiili ayn anlamda kullanlarak varln srdrmektedir. Fakat bu fiillere gnlk konuma dilinde rastlamamz neredeyse mmkn deildir. Bu fiiller genellikle edebi dilde zellikle iir dilinde varln srdrmektedir. Konuma dilindeyse hibir anlam farkll olmayan fiili bu fiilin yerini almtr .

92. (E.R.) (.R.) ...(E.R.) Յ(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. fiil kknden gelen ve gnmzde dnllk eki olmadan kullanlan fiili bu cmlenin evirisinde kullanlmamtr. Bu iki fiilin kkenleri ayn olmasna ramen tadklar anlamlar farkldr. E.R. cmledeki fiil olmak, baa gelmek anlamn yanstmaktadr. fiili ise gnmzde bu anlam tamamaktadr. Bu nedenle.R.ya evirisinde bu eylemi yanstan en doru fiil olan fiili kullanlmtr. E.R. fiil kknden treyen fakat gnmzde.R. fiilin anlamn yanstan ismi de halen varln srdrmektedir .

93. (E.R.) (.R.)

,

...(E.R.)

,

(.R.) E.R.da ikinci tekil ahs, Emir Kipinde ekimlenerek kullanlm bir yklemdir ( )..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili ikinci oul ahs, Emir Kipinde ekimlenerek kullanlmtr. Cmleler arasnda dikkati eken tekil oul ahs fark anlam bozacak nitelikte deildir..R.ya evirisinde sesleni ieren bu cmlenin oul ahsta ekimlenmesi tercih edilmitir. E.R. fiiline gnmzde dnllk eki kaldrlm olarak eklinde ve ayn anlamda rastlamamz mmkndr. Fakat bu fiilin kullanm giderek geerliliini yitirmektedir. Bu fiil yerine daha sk kullanlan ve ayn anlam tayan , , , gibi fiiller.R.ya yaplan evirilerde kullanlmaktadr .

94. (E.R.) (.R.)

...(E.R.)

߅(.R.) E.R.da ikinci tekil ahs, emir kipinde ekimlenerek kullanlm fiil ve isim yardmyla oluturulmu Birleik sim Yklemidir. ( )..R.ya evirisinde ise fiili ve isim yardmyla oluturulmu olan yklemi tek bir fiil ekliyle karlayan fiili ikinci oul ahs, Emir Kipinde ekimlenerek kullanlmtr. E.R.da fiili var olmasna ramen metinlerin byk ounluunda fiili ve isim yardmyla oluturulan yklemin kullanldn grmekteyiz. fiil kknden treyen ismi ve sfat da.R.da halen varln srdrmektedir .

95. (E.R.) (.R.)

...(E.R.)

̅(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenmi yardmc fiil ve mastar + isimle oluturulmu gerekletirilecek eylemi belirten bir sim Yklemidir. E.R .

cmledeki karmak yklem yapsn gidermek iin.R.da gemi zamanda, nc tekil ahsta ekimlenmi yardmc fiil ve gerekletirilecek olan eylemi belirten mastar halindeki fiilden oluan Birleik Eylem Yklemi oluturulmutur. E.R. cmlede isim ve fiilin birleimiyle oluturulan tabirinin gnmzdeki karl fiilidir. E.R.da da ayn anlamda kullanlan fiili var olmasna ramen bu cmlede kullanlmamtr. Bu fiil kknden treyen ismi ve sfat da halen.R.da varln srdrmektedir .

96. (E.R.) (.R.)

,

22...(E.R.)

,

22- ߅(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. fiiline gnmzde rastlamamz mmkn deildir. Bu fiilin yerini gnmzde birbirinin e anlamls olan , , , fiilleri almtr. fiil kknden treyen ismi ise.R.da saklanan tek kelime olarak varln srdrmektedir .

97. (E.R.) (.R.)

:

...(E.R.)

,

̅(.R.) E.R.da Geni Gemi Zamanda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin anlam olarak gnmzdeki karl olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

E.R. cmlede ki fiili avlanmak, avclk etmek anlamn tamaktadr. Gnmzde bu fiilin direk karl olan fiili ise bu anlam tamamaktadr. Bu anlama yakn olarak yalnzca baz hayvanlar avlamaktan bahsederken kullanlmaktadr (balk, ku, sinek). Fakat genel olarak avlanmak, avclk etmek manasn iermemekte, bu anlamda.R.da yalnzca fiili kullanlmaktadr. E.R. fiil kknden treyen , , ve isimleri de.R.da halen ayn anlam yanstacak ekilde varln srdrmektedir .

98. (E.R.) (.R.)

, ,

...(E.R.)

,

܅(.R.) E.R.da Bitmemilik Zamannda (), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin gnmzde bu cmledeki anlamn daha doru karlayacak olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. Gnmzde fiiline bu ekliyle ve bu anlamda rastlamamz mmkn deildir. Yalnzca ayn kke sahip olarak farkl neklerle kullanmna rastlamaktayz. Fakat bu fiil anlam olarak farkl nek alsa bile bu cmledeki anlam karlayamamaktadr. Cmlede topran kurumasndan, kuraklndan bahsedilmektedir. kkne sahip fiiller ise yalnzca yanmak, parlamak, kzmak anlamlarn tamaktadrlar. Bu nedenle bu cmlenin.R.ya evirisinde kurakl niteleyen fiili kullanlmtr .

99. (E.R.) (.R.)

,

,

...(E.R.)

,

,

܅(.R.) E.R.da fiilinden tretilen ve yalnzca isim olarak kullanlan bir kelimedir. Bu cmlede ise bu kelime fiil grevi stlenmitir..R.ya evirisinde ise ayn gramer yapsn kullanmamz ok olas olmad iin bu ismin tretildii fiilinin gnmzdeki karlklarndan biri olan fiili Gemi Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr .

fiiline gnmzde halen / eklinde rastlamamz mmkndr. Fakat bu fiil giderek kullanmn kaybetmekte ve yerini e anlaml olan baka fiillere brakmaktadr. Bu fiil kknden treyen herhangi bir isimde.R.da varln srdrmemektedir .

100. (E.R.) (.R.)

,

,

...(E.R.)

;

, ,

(.R.) E.R.da imdiki Zamanda ( ), nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlm bir yklemdir..R.ya evirisinde ise fiilinin bu cmledeki anlamyla gnmzdeki karl olan fiili imdiki Zamanda, nc tekil ahsta ekimlenerek kullanlmtr. E.R. cmlede kullanlan fiili bu cmleye cezalandrmak anlamn vermektedir..R.da ise fiilinin tam karl olan fiili bu anlamdan biraz daha farkl olarak idam etmek anlamnda kullanlmaktadr. Bu anlam farkll nedeniyle fiilinin bu cmlede kullanlmas tercih edilmemitir. Yalnzca unutulmamas gereken bir nans vardr..R.da baz cmlelerde fiili mecazi alamda cezalandrmak olarak kullanlabilmektedir. Bu mecazi anlam tamamen fiilin E.R. kkne baldr. Fakat genel olarak bu anlamda.R.da / fiili daha yaygn olarak kullanlmaya balamtr. E.R .

fiil kknden treyen ismi de.R.da halen varln srdrmektedir .

   

nceleme yapmak zere setiimiz XII yzyla ait Gemi Yllarn Hikyesi ( ) isimli el yazmasnn Eski Rusadan ada Rusaya evirisini yaparak, Eski Rusa fiillerin cmle iinde kullanmlarn, cmle iindeki rollerini ve paragraf ierisindeki anlamlarn gstermeyi hedefledik. Tezimizin bu blmnde Gemi Yllarn Hikyesi adl eserin 58 adet farkl paragraf zerinde alma yaptk .

Gemi Yllarn Hikyesi adl el yazmasnn Eski Rusadan ada Rusaya evirisi

   

.

,

.

, .

.

: : , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . . , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , .

, , , :

, , . , , , , : , .

, , , .

   

, . . , , . . , . . . . . , 40 : .

, . , : . .

. , 70 , . 5433 . .

, , 5433 , .

, , , . . . . 70 , , , , .

, .

, , . . , , . , . , , . : , , , . . , .

: , , , , . , , .

, , , , , .

, , , , , , , , , , , , , , , , , .

, , , , , . . , , , . . , , , .

. , .

, , , , , , , ; , . , . . , , , , , , .

.

, , , , , , , . , , , . . , . . , , : : ? ? : , . . , , . , , , , .

, , , . , , , . , . , . , . , . , , : , : , . . , , . , , . , , , , , .

, , , , , , , ... .

, . , , . , , , .

, , , .. .

. , .

, , .

, ;

, .

, . :

. 3 : , , , , , .

, .

, .

, , , , , : , , , , . . , , , . , , . , ; ; . , . , , . , .

, .

   

, ... , : , : , , , .

, , , . , , , , , ;

, . , . , . , , . , , , , , , , . , , . , .

, , .

: : , , , , , , , , . , , . . . . . , , , .

.

... , ... , , , , , , , .

. , , . , . , . , , , .

, .

   

. , : , .

: , : ? . : ?, : . :

: , ? . . : : ? , : , . , , : , ! .

, , , .

... 6366-. ... 6366. . , , . , , , , . . .

.

... 6390. , ... 6390. , : , : , , , , , , , , , , . . . , , , , , . . , , , .

, , , , , , , . . , , , , , , . : , , . , . .

, .

   

, , . ; , , . , , , . , , . , .

.

   

... , ... : : , .

, . , , , , . . , , , . , , , , , , , . . , , , 50, , , , , .

.

   

... 6452. ... 6452. , , , : , , , , , , , , , , , . . , , , : , : , .

.

... 6453. , ... 6453. , . .

. . . . . . , .

.

..., , , ,..., , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . . , , , .

, .

   

, ... , , . : ... , , , ! , : , . . . , . . : , ; , , ; , : , , ; . , , , , , : , . , , . , : , . . , , , .

. , ... .

, ... , , , , , , , , , . , , , 318 . , , .

300 18, ... 6500. .

... 6500. , .

, , ... , , .

, :

... , , , , : ? . , , . ? , . . , :

, . ! . , , . . . : ! , , , , . .

. , , ... . , . , , , ... , , .

, , , : ! , ! , ; : ; . , , , . .; : ! : ! . , : , , , .

, , : !

, , ... 6539. , ,

, ... 6539. .

, , , . , ; .

, . , ... . ... , , , . , , , , , , , , . ,

   

Bu almamzda, Eski Rusa dilbilgisinde fiiller konusunu ilemeye ve bu fiillerde ada Rusaya gei aamasnda meydana gelen deiimleri gstermeye altk. nceleme yapmak zere setiimiz Gemi Yllarn Hikyesi adl eserden setiimiz 100 adet fiili cmle iinde rnek gstererek urad deiimleri aklamaya gayret ettik. Eski Rusa fiilleri incelerken anlamlarnn ve kullanm ekillerinin daha rahat anlalabilmesi iin inceleme yapmak zere setiimiz Gemi Yllarn Hikyesi adl eserin iinden incelediimiz fiillerin bulunduu 58 adet paragraf Eski Rusadan ada Rusaya tercme ettik .

Setiimiz eserde 100 adet fiilin incelenmesiyle elde ettiimiz sonuta Eski Rusa fiillerin dilin tarihi geliimi esnasnda biim, anlam ve kullanm alanlar esasnda deiim gsterdiklerini tespit ettik .

almamzn ilk blmnde Eski Rusa Dilbilgisinde fiiller konusunu detayl olarak akladk. Bu aklamay yapmamzdaki ama fiillerin gnmzden farkl olarak Eski Rusada hangi biim ve anlamlarda kullanldn tespit etmekti .

kinci blmmzde Gemi Yllarn Hikyesi adl eserden setiimiz, dilde olduka sk kullanlan 100 adet fiilin ada Rusaya gei aamasnda ne gibi deiimler gsterdiini tablo zerinde akladk .

nc ve son blmmzde zerinde alma yaptmz fiillerin bulunduu paragraflar temel alarak Gemi Yllarn Hikyesi adl eseri Eski Rusadan ada Rusaya tercme etmeye altk .

ncelediimiz fiillerde Eski Rusadan ada Rusaya gei aamasnda pek ok farkl deiime rastladk. Bu deiimleri tablo zerinde olduka ayrntl bir ekilde gstererek gerek biimsel gerekse anlamsal deiimlerin her birine nemli lde yer verdik. Setiimizin fiillerin deiimini aklarken her fiil iin, kullanld bir cmleyi rnek olarak gstermeyi uygun bulduk. zerinde alma yaptmz eserde setiimiz fiillerin ayn yzyla ait olan dier eserlerde de aktif ekilde kullanld gzlemlenmitir .

XII. yzyla ait olan Gemi Yllarn Hikyesi adl eserin incelenme amac ise bu eserin ilk Rus Vakayinamesi olmas asndan nemi ve Eski Rusa dilbilgisinin en geni ve ak ekilde gzlemlenebiliyor olmasdr. Fiilleri incelerken anlamsal deiimlerini gsterebilmemiz iin tema eitlilii asndan Eski Rusa en verimli rnek olmas da bu eseri sememizdeki dier belirleyici husustur. Bu eserde hikyeler, efsaneler, farkl tarihi ahslar ve olaylarla ilgili szl iirsel mitler yer almakta ve bu tema eitlilii bize dilbilgisel ve anlamsal adan incelemek iin fiil eitlilii sunmaktadr .

Yaptmz incelemede; Gemi Yllarn Hikyesi adl eserden setiimiz 100 adet fiili incelerken her bir fiilin biimsel ve anlamsal olarak deiime uradn gzlemledik. ncelememiz sonucunda fiillerin byk bir blmnn yalnzca biimsel, byk olmayan bir blmnn yalnzca anlamsal ve ok az bir blmnn ise hem anlamsal hem de biimsel deiimler gsterdiini tespit ettik .

Ayrca yaptmz inceleme neticesinde Eski Rusa fiil kknden treyerek elde edilmi fakat anlamsal adan Eski Rusa fiilin anlamn gnmzde yanstmayan isim, sfat ve zarflar olduunu tespit ettik. Bu deiimin aksine yine Eski Rusa fiil kknden treyerek elde edilmi ve bu fiilin anlamn yanstan isim, sfat ve zarflarn olduu fakat ayn fiilin dilin tarihi geliimi esnasnda kaybolduunu gzlemledik. Szlk baznda incelediimizde ok kk bir fiil grubunun ise biimsel olarak ayn olmasna ramen anlamsal olarak tamamen farkllk gsterdiini, kken olarak hibir ortakln olmadn tespit ettik .

   

Her dilin tarihi geliimi ierisinde dilbilgisel kurallarda yaanan muhtemel deiiklikler Rus Dili tarihinde de gzlemlenmektedir. Eski Rusaya baktmzda, Eski Rusa dilbilgisinin dier Slav dillerinin, zelliklede Eski Slavcann dilbilgisine ok yakn olduunu grmekteyiz. Dilbilgisi kurallar ierisinde zerinde altmz alan olan Fiiller konusuna baktmzda da Eski Rusa fiillerin Eski Slavca fiillerle ok byk benzerlikler gsterdiini grebilmekteyiz .

Fiil; hareketi veya nesnenin durumunu belirleyen, gramer asndan bir dilin en geni ve karmak blmlerinden birisidir. Fiillerin bir cmle ierisindeki en belirleyici ve aklayc e olmas dilbilgisel adan incelenmek zere fiiller konusunu deerli klmaktadr. Bu almamzda fiillerin Rus Dili tarihi ierisinde Eski Rusadan ada Rusaya geite ne gibi deiimlere uradn gstermeye altk. Yaptmz alma sonucunda fiillerin gerek biimsel gerekse anlamsal deiimlere uradklarn gzlemledik. ncelemelerimiz sonucunda fiillerin byk bir blmnn yalnzca biimsel, byk olmayan bir blmnn yalnzca anlamsal ve ok az bir blmnn ise hem anlamsal hem de biimsel deiimler gsterdiini tespit ettik. Ayrca Eski Rusa fiil kknden treyerek elde edilmi fakat anlamsal adan Eski Rusa fiilin anlamn gnmzde yanstmayan isim, sfat ve zarflar olduunu tespit ettik. Bu deiimin aksine yine Eski Rusa fiil kknden treyerek elde edilmi ve bu fiilin anlamn yanstan isim, sfat ve zarflarn olduu fakat ayn fiilin dilin tarihi geliimi esnasnda kaybolduunu gzlemledik. Szlk baznda incelediimizde ok kk bir fiil grubunun ise biimsel olarak ayn olmasna ramen anlamsal olarak tamamen farkllk gsterdiini, kken olarak hibir ortakln olmadn tespit ettik .

   

Language rights in the historical development of each language is also in the Russian language. Gramatic of the Old Russian language is very similar to other Slavic languages in particular at Old Slavic language. In our work, we see that the Old Russian verbs are very close to Old Slavic language .

The verb, which determines the motion or the object is one of the most complex and extensive parts of the language. In one sentence, verb is the most explanatory element. In this work in the history of Russian language, we saw that changed as the verbs in the passage with the ancient Russian language to the modern Russian language and determined that the words have changed morphologically and semantically. We noticed that the majority of the verbs only morphologically, not only for the most part, and a small portion of semantically morphologically and semantically unchanged. We noticed that such nouns, adjective and harechie, which are the foundations of ancient Russian derived of the verb, but it does not matter the value of Old Russian in the modern Russian language. But these adverbs, adjectives and nouns that produce from the foundations of ancient Russian verbs have the meanings aquest verb. A small group of verbs morphologically similarly but moving semantically different .

KAYNAKA

1. Beloapkova V.A., Brzgunova E.A., Zemskaya E.A., Miloslavskiy.G., Novikov L.A., Panov M.V., Sovremenniy Russkiy Yazk, Vsaya kola, Moskova, 1989

2. Bukatevi, N.., Savitskaya S.A., Esaeva L.Y., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Via kola, Kiev, 1974 Uchebnik Russkoy Grammatiki Sbilijennoy s

3. Buslaev F., Tserkovnoslavyanskoyu s Prilojeniem Obraztsov Grammatieskogo Razbora, Tipografiya Lisnera E., Romana Y., Moskova, 1896

4. ernih P.Y., storiko - Etimologieskiy Slovar Sovremennogo Russkogo Yazka, 1 ve 2-cilt, Russkiy Yazk, Moskova, 1999

5. Gorkova K.V., Haburgaev G.A., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Vsaya kola, Moskova, 1981

6. vanov V.V., storieskaya Grammatika Russkogo Yazka, Prosveenie, Moskova, 1983

   

8. Kamnina A.A., Sovremenniy Russkiy Yazk. Morfologiya, Ordena Znak Poeta zdatelstvo Moskovskovo Universiteta, Moskova, 1999

9. Kulikova S.Y., Blin, Drevnerusskie Povesti, Paritet, St.Peterburg, 2007

10. Lihaeva D.S., Povest Vremennh Let podgotovka, teksta, perevod, stati i kommentarii, pod redaktsiey Adrianovoy-Pereti V.N., Nauka, St.Peterburg, 2007

11. Mikloi F., Vostokov A.H., Berednikov Y.., Koetov.S., Slovar Drevnogo Slavyanskogo Yazka sostavlenniy po Ostromirovu Evangeliyu, Tipografiya Suvorina A.S., St.Peterburg, 1899

12. Mojeyko N.S., gnatenko A.P., Drevnerusskiy Yazk, Minsk, 1978

13. Nataliya Budur, Russkaya Demonologiya, Skazanie o Zemle Russkoy, AST Astrel, Moskova, 2006

14. Ojegov S.., Tolkoviy Slovar Russkogo Yazka, Oniks, Mir i Obrazovanie, Moskova, 2009

15. Pamir Dietrich, Aye, Eski Rusa Dilbilgisi, Multilingual, stanbul, 2001

16. Pamir Dietrich, Aye, Eski Slavca Dilbilgisi, Multilingual, stanbul, 2001

17. Pamir Dietrich, Aye, Rusa Dilbilgisi, Multilingual, stanbul, 2004

   

19. Rusinov N.D., Drevnerusskiy Yazk, Vsaya kola, Moskova, 1997

20. Samsonov N.G., Drevnerusskiy Yazk, Moskova, 1973

21. Slovar Tsekovno-Slavyanskogo i Russkogo Yazka, 1., 2., 3. ve 4. cilt, mperatorskaya Akademiya Nauk, St.Peterburg, 1847

22. Sreznevskiy.., Material dlya Slovarya Drevnerusskogo Yazka po Pismennm Pamyatnikam, zdanie Otdeleniya Russkogo Yazka i Slovesnosti mperatorskoy Akademi Nauk, 1., 2. ve 3. cilt, St.Peterburg, 1893

23. imkevi F., Korneslov Russkogo Yazka, mperatorskaya Akademiya Nauk, St.Peterburg, 1842

24. Ushakov D.N., Boloy Tolkovy Slovar Sovremennogo Russkogo Yazka, Alta-Print, 2008

25. Vostokov A., Russkaya Grammatika, St.Peterburg, 1874

   

http://l7e7o7n.narod.ru/raznoe/slovar.htm http://litopys.org.ua/lavrlet/lavr01.htm http://old-rus.narod.ru/old.html http://ru.wikipedia.org/wiki/_

 >>  - .

:

8 (8 ) -- ( ) , . ...

1 15 . 4 . SO . 4 . 15 16. 1875 . . ֲ I. Ͳ -...

, . 1. .. . : - , 2010. . 3335.2. ...

P . "_" _ 20 . "...

KLERADERM BIOCOSMESI SCIENTIFICA FUNZIONALE ITALY ANTI AGE a . , . ...

ISSN 1561 8889. . 2009. . 15. 5. . 4351. 550.385.37: 550.388 . . , . . . . . , . 1. ...

.., .. - 1.IX.2008 Calliergonella Loeske . . , , -, . , , , . . ...

" " 1 15 31 2017 . ...

1. 1.1. 33.02.01 ...

www.kitabxana.net WWW.KTABXANA.NET MLL VRTUAL KTABXANA Milli Virtual Kitabxanann tqdimatnda Azrbaycan e-kitab: rus dilind 26 (108 2013) VI TOM. ...

1/4573 BORIS SHRAGIN CHALLENGE OF SPIRIT OVERSEAS PUBLICATIONS INTERCHANGE LTD. LONDON 1977 OVERSEAS PUBLICATIONS INERCHANGE LD. LONDON 1977...

www.pediatric-rheumathology.printo.it ? , . . , . ...

Abstract () : A ; , ; ...

- , 14 , 2014 . : , . ...

" " - " " -2.2, -2.3 -2.4 5151-014-48956771-2006 -2.2 -2.3 -2.4 - ...

(III ) 20. 21. 22. 23. 24. ...

- 47.03.01 "" : "": : ...

" " "" "" ...

IV , . ...

I! I , I 90 . , I 2013 I . I ...

- _ .. " 25 " 2014 . ...

.. . . . . "" " " . . , . . , . . , M. . ,...

? . , , , . (. . .) : , - ...

: 31 2006 75 27 2017 2...

- () / .. . : , 2014. 108 c. ISBN 978-5-8853-4647-4 ...








 
<<     |    
2018 www.new.pdfm.ru - -

, .
, , , , 1-2 .